Pas op voor de megastallen van de geldbranche

„Ik heb sinds de crisis veel beleggingsverlies geleden, ondanks advies als private banking-klant. Blijkbaar preekt de bank alleen voor eigen parochie. Hoe onderscheid ik eerlijke van gekleurde beleggingsinformatie?”

Elke productaanbieder preekt voor eigen parochie. Zo promoot een slager vlees, een bakker brood en een bankadviseur producten van de bank. Dat laatste is extra riskant. Want is je biefstuk taai, dan wissel je van slager. Maar pakt een beleggingsadvies verkeerd uit, dan ben je veel geld kwijt, terwijl je vaak nauwelijks kan aanwijzen wat er fout is gegaan.

Hoe dat komt? Door een scala aan ondoorzichtige trucs die beleggingsaanbieders geld opleveren en de belegger op kosten jagen. Ze staan allemaal in het boek Ontmaskerd. Hoe de financiële wereld écht werkt, geschreven door Peter van der Slikke, die lang bij ABN Amro private banking-klanten adviseerde. Hij noemt 95 procent van de beleggingsadviseurs niet onafhankelijk. „Men promoot slechts fondsen van concurrenten als men 0,5 tot soms 6 procent provisie krijgt.”

De klant betaalt.

Ook deskundigheid is een sprookje. Onder het mom van timing leidt de bankadviseur je ‘op het juiste moment’ naar ‘de juiste beleggingsfondsen’. Maar slechts twee van de tien presteren beter dan een vergelijkbare aandelenindex, blijkt keer op keer. De bank verdient ondertussen altijd. Aan je beleggingsfonds bijvoorbeeld jaarlijks 2,5 procent van de inleg. Vermogensbeheer kost zelfs 1,8 tot 4 procent per jaar. Daarom ‘pamperen’ banken de private-bankingklant: dat is het inpakken van klanten om ze financieel te exploiteren.

En dan maar in beweging houden die belegger, want men verdient aan de transactiekosten. Dus van Wolters Kluwer naar Reed Elsevier. En het jaar erop weer terug. Of van het ene fonds naar het andere, wat telkens 0,5 procent van je vermogen kost. Beleggingsfondsen zijn als het ware de megastallen van de geldbranche: ruim 500 miljard euro staat er hutjemutje, om maximaal te worden uitgemolken.

Ongekleurde informatie is een droom. Van der Slikke onderzocht de echte prestaties van 22 Nederlandse beleggingsfondsen die november 2011 vijf sterren hadden op informatiesite morningstar.nl. Topfondsen dus? Nee! Ruim de helft presteerde sinds (zo mogelijk) 2002 flink minder dan het marktgemiddelde. Nog waardelozer blijkt de informatie van onderzoeksbureau Moneyview. Afgelopen januari huldigde dit instituut negen verzekeraars in een top 10 van Nederlandse beleggingsfondsen. In werkelijkheid presteerden deze fondsen sinds (zo mogelijk) 2002 allemaal (veel) slechter dan de AEX-index.

Dus alle toezichtwetgeving ten spijt, is de beleggingswereld voor de naïeve klant als de beklimming van de Mount Everest voor een ongetrainde bejaarde: levensgevaarlijk. „Wanneer alle beleggers hun rechten zouden kennen”, schrijft Van der Slikke, „en zich door de juiste vakmensen hadden laten adviseren, zou menige Private Bank voor honderden miljoenen euro’s schadevergoeding hebben moeten betalen.”

Het boek ontmaskert verder analistenrapporten, beleggingsmodes, het onterecht pochen op resultaten uit het verleden (‘back-testing’) en het geruisloos verwijderen van slechte fondsen uit de statistieken. Lezen dus! Je geneest voorgoed van je witte jassensyndroom. Dat is het naïef en nederig ja-knikken naar de ‘deskundigen’ van banken, pensioenfondsen, beleggingsinstellingen, verzekeraars, vermogensbeheerders en alle andere acteurs in het grote theater dat ‘financiële dienstverlening’ heet.