Haneke en Mungiu zijn favoriet in Cannes

Vanavond beslist de jury van Filmfestival Cannes over de Gouden Palmen. Het niveau van vorig jaar is niet geëvenaard. Maar de Franse cinema speelde een uitstekende thuiswedstrijd. De Amerikaanse films vielen tegen.

Regisseur Michael Haneke en de Franse actrice Isabelle Huppert bij de eerste vertoning van Amour. Foto’s AFP

Het filmfestival van Cannes had een lastige taak dit jaar. Vorig jaar was een van de beste edities ooit, met films als The Tree of Life and The Artist. Hoe dat te overtreffen, of zelfs maar te evenaren?

Dat is dan ook niet helemaal gelukt. Het niveau van de competitie, die op twee films na is voltooid, was vertrouwd hoog, maar echt legendarisch zal de 65ste editie niet zijn.

Wel speelde de Franse cinema in Cannes een uitstekende thuiswedstrijd. Laten we voor het gemak de Frans-Oostenrijkse co-productie Amour van Michael Haneke daar ook even toe rekenen. Amour volgt een bejaard echtpaar, waarvan de vrouw ernstig begint te dementeren, in hun appartement. De film is voor Haneke’s doen eenvoudig van opzet en zelfs conventioneel, maar in de eenvoud toont de regisseur zijn meesterschap. Cannes zoemt altijd van de roddels en het verhaal gaat dat juryvoorzitter Nanni Moretti het meedogenloze mensbeeld van Haneke niet kan velen. Maar wellicht dat diens meest tedere en liefdevolle film ooit hem toch heeft kunnen plezieren.

Amour is samen met het epische Beyond The Hills van de Roemeen Cristian Mungiu, een drama over een kloostergemeenschap, favoriet bij de in Cannes verzamelde filmpers. Het grimmige liefdesverhaal De rouille et d’os van Jacques Audiard, met Marion Cotillard als orkatrainster die haar benen verliest, had misschien de pech te vroeg in het programma te zitten, waarna de film al vrij snel uit het collectieve geheugen is weggezakt, maar wellicht niet bij de jury.

De 89-jarige Alain Resnais bekoorde met een vitale, stijlvolle bespiegeling over film en theater in You Ain’t Seen Nothing Yet. Deen Thomas Vinterberg kwam eindelijk uit de schaduw van zijn Festen met Jagten, een film over een man die ten onrechte van kindermisbruik wordt beschuldigd en zijn hele dorp tegen zich krijgt.

Grootste pechvogel was Reality van Matteo Garrone (Gomorra). Hij leverde een eigentijdse variant af op het Italiaanse neorealisme, in een film over een Napolitaanse visboer, die van slag raakt als hij auditie doet voor de realityshow Big Brother. De film zit vol authentieke, sfeervolle details, maar de internationale vakbladen zagen er weinig brood in.

De Oostenrijkse provocateur Ulrich Seidl deelde een kaakslag uit met de eerste film van een nieuwe trilogie. Paradies: Liebe hield de meningen scherp verdeeld. In de film gaat de eenzame en nogal gezette Teresa (Margarethe Tiesel) op vakantie naar Kenia: voor zon en strand, maar vooral om een minnaar aan de haak te slaan. Daar zijn eerder films over gemaakt maar alleen Seidl zoomt zo genadeloos en expliciet in op de meest gênante, mensonterende details.

De halfnaakte blubberende blanke lijven steken pijnlijk af tegen de mooie lichamen van de jongemannen die op het strand kettinkjes en strandhoeden verkopen en zo touristes aan de haak hopen te slaan. Theateractrice Margarethe Tiesel is fenomenaal als Teresa. Ze zorgt ervoor dat de vrouw weliswaar steeds meer monsterlijke trekjes krijgt, maar toch veel meer is dan een monster.

Het contingent Amerikaanse films was groot, maar viel tegen. Op zijn best onderhoudende films als The Paperboy van Lee Daniels (Precious), met Nicole Kidman als een vrouw met een seksuele fixatie op gevangenen die de doodstraf boven het hoofd hangt, en even stijlvolle als enigszins lege gangsterfilms als Lawless en Killing Them Softly, geven weinig aanleiding om van een renaissance van de Amerikaanse cinema te spreken. De Amerikaanse oververtegenwoordiging is tijdens het festival niet waargemaakt.

De grootste verrassing was Holy Motors van Leos Carax; „de laatste romanticus van de Franse cinema” (aldus Le Monde). Carax had al dertien jaar geen speelfilm meer gemaakt. Zijn gloriejaren liggen ver terug, met films als Mauvais Sang (1986) en Les Amants du Pont Neuf (1991). Maar Carax is terug, en hoe. Holy Motors is een film die met geen enkele andere op het festival te vergelijken valt. Eigenlijk is het een aaneenschakeling van korte films, waarin steeds hetzelfde personage terugkeert: Mr. Oscar, gespeeld door zijn vaste acteur, lichaamskunstenaar Denis Lavant.

Lavant rijdt als Mr. Oscar in een limousine door Parijs en transformeert elke keer als hij uit de auto stapt in een ander personage: een bedelaarster, een performance-artiest die een voorstelling geeft die overgaat in getekende fantasiemonsters, en een moordenaar die een aanslag pleegt op zijn dubbelganger. In de meest bizarre episode ontvoert hij in een wanstaltige uitdossing een fotomodel (Eva Mendes) om haar mee te slepen naar zijn hol. Kylie Minogue komt langs om een lied te zingen.

Carax maakt naar eigen zeggen zijn films alleen voor zichzelf, en weigerde in Cannes aan het publiek uit te leggen wat zijn film zou kunnen betekenen. („Wat is het publiek? Niets meer dan een groep mensen die zeer binnenkort dood zal zijn.”) Holy Motors is de enige competitiefilm die werkelijk nieuwe wegen zoekt, en daar grandioos in slaagt.