De slappe knieën van de pensioenfondsen

Hans Termond (78) is gepensioneerd buschauffeur van het Amsterdamse GVB. Het jaarverslag over 2011 van het ABP, zijn pensioenfonds, toont hem ijverig poetsend aan zijn oldtimer, een Citroën C4G uit 1932. Termond geniet volop van zijn pensioen. Maar hij is ook boos op zijn fonds, dat zich als een mak schaap laat plukken door de overheid. De schade is voor de deelnemers. „Als je aangevallen wordt, moet je je verdedigen”, vindt Termond.

Maar pensioenfondsen hebben notoir slappe knieën. Dat bleek deze week weer eens. Vrijdag onthulde ABP-bestuurder Xander den Uyl, zoon van oud-premier Joop, in Het Financieele Dagblad en in een nieuwsbrief aan de deelnemers dat de Staat in de jaren tachtig van de vorige eeuw 30 miljard gulden uit het fonds heeft gehaald.

Als het fonds dat bedrag had kunnen beleggen, had ABP nu geen herstelplan nodig gehad, zo rekent het FD zijn lezers voor. Omdat er geen buffer is, moet het ABP wellicht in april 2013 de pensioenen korten met 0,5 procent. Vooral door de aanhoudend lage rente loopt het fonds achter op het herstelplan.

Het ABP is lang niet het enige fonds dat zich door een werkgever liet plunderen. Het FD noemt ook de twee voorbeelden van de pensioenfondsen van Imtech en Philips. Een nieuwe greep in de kas is voorlopig onmogelijk, omdat de meeste fondsen door de economische crisis op of onder de minimale dekkingsgraad zitten.

Maar er dreigt wel een nieuw gevaar: toezichthouders en regelgevers met goedbedoelde maatregelen die de pensioenen in werkelijkheid eerder schaden dan beschermen.

Dat vindt althans Arnold Gast, vermogensbeheerder bij Delta Lloyd. Eerst en vooral benadelen de monetaire autoriteiten de pensioenfondsen door de rente zo laag te houden, en hen te verplichten die door te berekenen, zo schrijft Gast op de beleggerswebsite IEXProfs.nl. Dat beleid drukte de dekkingsgraad van het ABP – een magere 105,5 procent eind 2011 – met liefst 13,8 procentpunt. Betere beleggingsresultaten zorgden voor een plus van slechts 3,3 procentpunt. Want avontuurlijker beleggen mogen de fondsen ook al nauwelijks. Al met al komt dit keurslijf neer op ,,financiële repressie”, stelt Gast.

Het ABP bepleit allang een soepeler beleid. Het heeft hierover ,,verschillende keren met het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid gesproken”, schrijft het braaf in zijn jaarverslag.

Nee, dan het pensioenfonds Glas. Dat sleepte De Nederlandsche Bank voor de rechter, toen die het fonds in 2008 dwong een deel van zijn goudbeleggingen te verkopen als te riskant. Vervolgens explodeerde de goudprijs. De rechter oordeelde de DNB-ingreep in maart onrechtmatig. Nu claimt het fonds tien miljoen euro schade van DNB.

Was Hans Termond maar glasblazer geworden.

Joost Ramaer