Akkoordpartijen in defensief om plan reiskosten

De kritiek op het afschaffen van de onbelaste reiskosten-vergoeding brengt de partijen van het Lenteakkoord in verlegenheid. Het zoeken is naar de juiste woorden. „Ik ga dit niet met een grote strik eromheen presenteren.”

De gevolgen van de maatregel begonnen net een beetje tot Nederlanders door te dringen, toen ChristenUnie-leider Arie Slob een tweet kreeg. Van een man die dagelijks naar zijn werk forenst. Waarom hij die reis straks zelf zou moeten betalen? Slob: „Ik ga nog maar eens rustig nadenken over hoe ik ga antwoorden.”

Dat lijkt verstandig. Het plan uit het Lenteakkoord van VVD, CDA, D66, GroenLinks en ChristenUnie om de onbelaste reiskostenvergoeding voor woon-werkverkeer af te schaffen, heeft voor een storm aan negatieve reacties gezorgd. De NS vreest minder reizigers, de Bovag vindt dat de lastenverzwaring voor de automobilist te veel doorschiet, en vakcentrale FNV noemt het „ongelooflijk dat mensen geld moeten meebrengen naar hun werk”. Twitter en websites als Geenstijl.nl stroomden vol met boze reacties.

Van alle maatregelen die in het Lenteakkoord zijn aangekondigd, heeft het schrappen van de onbelaste reiskostenvergoeding de meest verstrekkende financiële gevolgen.

De vijf partijen van het Lenteakkoord gaan uit van een extra achteruitgang van 1,5 procent, bovenop het gemiddelde koopkrachtverlies van 0,75 procent voor alle Nederlanders.

En dus zullen honderdduizenden forenzen vanaf volgend jaar de gevolgen merken. Iemand die nu bijvoorbeeld 300 euro reiskostenvergoeding per maand krijgt en 52 procent belasting betaalt, houdt straks minder dan 150 euro over.

Dat is geen fijne boodschap, met de verkiezingen in aantocht. Alle partijen van het Lenteakkoord zochten gisteren voorzichtig naar de juiste woorden om uit te leggen dat deze maatregel echt onontkoombaar is.

Arie Slob: „Het gaat om de principiële vraag wat de overheid moet betalen en wat mensen zelf kunnen regelen. De overheid alles laten betalen, dat is niet vol te houden in deze tijden van crisis.”

„Nee, nee”, zegt CDA-leider Sybrand van Haersma Buma, „het heeft niets met een principiële discussie te maken. Anders hadden we dit toch niet jaren gedaan? Het gaat er juist om dat we de pijn eerlijk proberen te verdelen.”

„Nee”, zegt GroenLinks-leider Jolande Sap, „het gaat juist om de omslag naar een duurzame economie. De overheid moet geen milieuvervuilend woon-werkverkeer stimuleren.” GroenLinks heeft geprobeerd een uitzondering te maken voor treinreizigers, zegt Sap. Toch plaatste de partij op haar website tien redenen „waarom het afschaffen terecht is”.

Het belangrijkste argument voor de maatregel, geven de partijen schoorvoetend toe, is dat die veel geld oplevert, bijna 1,4 miljard. „Een heel stevig bedrag”, aldus Jolande Sap.

Dat geld is hard nodig omdat iedereen de tijdelijke verlaging van de overdrachtsbelasting op de aankoop van een woning – van 6 naar 2 procent – permanent wil maken. Dat kost 1,2 miljard per jaar. Uit de woningverkopen van het afgelopen jaar bleek het effect van de verlaging overigens verwaarloosbaar. Maar het terugdraaien ervan zou weleens het tegenovergestelde effect kunnen hebben: nog minder verkopen.

De lastenverzwaring voor forenzen ligt vooral moeilijk bij de VVD, die graag opkomt voor de ‘hardwerkende Nederlander’. VVD-fractievoorzitter Stef Blok nam gisteren meermaals het woord „pijnlijk” in de mond. Veel forenzen gaan betalen voor „een heel kleine groep huiskopers”, zei Blok. „Dat zeg ik heel eerlijk. Ik ga dit niet met een grote strik eromheen presenteren.” Zijn partijgenoot premier Mark Rutte nam voorzichtig afstand van de reiskosten-maatregel. „Niet leuk voor VVD en CDA”, zei hij tijdens zijn wekelijkse persconferentie. Rutte sprak over „die vervelende reiskostenmaatregel” en „een haar in de soep”.

Voor de oppositie is het schrappen van de onbelaste reiskostenvergoeding een zegen. De komende weken kunnen de ‘Kunduz-partijen’ hard worden aangevallen. Kamerlid Ronald Plasterk (PvdA): „Dit is veel te ruig. Je raakt de gewone mensen die elke dag keurig met de bus of trein naar hun werk gaan.” Jarenlang heeft de overheid mensen gestimuleerd in nieuwbouwwijken in plaatsen als Nieuwegein en Zoetermeer te wonen, zegt Plasterk. „En nu worden ze keihard aangepakt.”

PVV-leider Geert Wilders sprak van „een links feestje”. Wilders: „Iedereen die ’s ochtends om zeven uur opstaat om te gaan werken, moet je juist belonen. Dit voorstel is aan niemand uit te leggen. De VVD-kiezer zal zich nog weleens achter de oren krabben.”