Het verhaal van een jaren-50-wijk verteld door trapleuningen en douchekoppen

Lotte Sprengers: Thuis. Staatsliedenbuurt Utrecht. Oplage 1400, €30,-, te bestellen via www.lottesprengers.nl

De Utrechtse Staatsliedenbuurt werd in begin jaren 50 opgetrokken uit bakstenen en bestaat voor het grootste gedeelte uit portiekflats. Het geheel is ruim opgezet met tuinen en openbaar groen ter bevordering van het sociale leven. Kortom: zo zag een optimistisch plan eruit in de wederopbouwperiode. In de jaren 90 zakte de buurt naar het niveau probleemwijk, om daarna weer op te klimmen tot het gemixte geheel van oud- en nieuwbouw van vandaag.

Thuis doorloopt de geschiedenis van de wijk. Het verhaal opent met het huurboekje uit 1951. Verkleurde paginaatjes met namens HET BESTUUR (in kapitalen) de huurvoorwaarden – Het is uitdrukkelijk verboden des zondags in de tuinen of op de balkons wasgoed te drogen te hangen – conform de keurigheid op de archieffoto’s die volgen. Het kasboek vol handschriften in potlood en later in balpen. De huur was in 1954 fl. 10,70 en liep op tot fl. 11,45 in 1957.

De wijk vertelt in dit boek zelf zijn verhaal. Korte anekdotes van hedendaagse bewoners begeleiden slechts de foto’s. Die overigens geen sprekers laten zien. De paar mensen op de historische en nieuwe overzichtsfoto’s zijn slechts figuranten in het decor. Het zijn de beelden van gebruikerssporen die het verhaal vertellen. Over minieme veranderingen in roestige trapleuningen of stoeptegels met fietsparkeergleuf en steeds meer onkruid. Of de verschillende douchekoppen, traptreden met slordige stapeltjes post, plafonnières en keukengeisers.

De nieuwe foto’s vanuit dezelfde hoeken als de archiefbeelden bieden fijne kijkplaten, waaruit iedereen zijn eigen conclusies trekt over veranderende ideeën omtrent onze woonomgeving.

De Staatsliedenbuurt is een buurt die model staat voor zoveel wederopbouwwijken in Nederland. Maar die zich er door dit boek in al z’n sentimenten van onderscheidt.