Het dringt nu door: de forens moet gaan betalen

Van alle maatregelen in het Lenteakkoord heeft het afschaffen van de onbelaste reiskostenvergoeding de meest verstrekkende gevolgen voor de koopkracht. Sommigen gaan er honderd euro of meer per maand op achteruit. Het verzet neemt daarom toe.

Stel, u woont in Amsterdam en werkt in Den Haag. U pendelt met de trein dagelijks op en neer tussen Amsterdam CS en Den Haag CS, tweede klas. De jaarkaart van de NS op dit traject kost 3.118 euro. Die krijgt u van uw werkgever vergoed. Maar vanaf volgend jaar moet u, als het aan de opstellers van het Lenteakkoord ligt, een fiks deel van deze reis zelf gaan betalen, omdat de vergoeding voor woon-werkverkeer niet langer onbelast is. Zit u in de belastingschijf van 42 procent, dan kost deze maatregel u 1.309 euro per jaar. Betaalt u 52 procent belasting, dan loopt dit op tot 1.621 euro.

Van alle maatregelen die in het Lenteakkoord zijn aangekondigd, heeft het schrappen van de onbelaste reiskostenvergoeding de meest verstrekkende gevolgen voor de koopkracht. De miljoen ov-forensen, maar ook sommige leaserijders en automobilisten die een kilometervergoeding krijgen, moeten vanaf 1 januari 2013 fors gaan betalen om bij de baas te komen. Van de opbrengst van deze maatregel, geschat op 1,3 miljard euro, wordt de verlaging van de overdrachtsbelasting (bij de verkoop van huizen) tot twee procent gefinancierd.

In de doorrekening van de koopkrachtgevolgen voor de verschillende inkomensgroepen is het schrappen van de onbelaste reiskostenvergoeding niet meegenomen. Deze bezuiniging is buiten de berekening gehouden omdat verschillende werknemers verschillende afstanden reizen en de regelingen per bedrijf te zeer verschillen. De vijf partijen doen wel een slag naar de koopkrachtgevolgen: ze gaan uit van een extra achteruitgang van anderhalf procent.

Omdat de reiskostenvergoeding straks bij het inkomen wordt opgeteld, heeft deze maatregel ook gevolgen voor andere toeslagen en subsidies die een forens mogelijk ontvangt, zoals zorgtoeslag en kinderopvangtoeslag. Wie meer verdient, heeft immers recht op minder toeslag. Dit effect lijkt door de opstellers van het akkoord over het hoofd te zijn gezien. De bezuiniging is in ieder geval niet ingeboekt.

Diverse organisaties hebben de afgelopen dagen alarm geslagen over de nadelige gevolgen van het afschaffen van de onbelaste reiskostenvergoeding. NS is bang dat mensen van de trein naar de auto zullen overstappen. Dat leidt tot een hogere milieubelasting.

Een woordvoerder van NS denkt niet dat de maatregel het door de Kunduz-coalitie beoogde effect zal hebben. VVD, CDA, D66, GroenLinks en ChristenUnie hopen dat mensen dichter bij hun werk gaan wonen. Gezien de huidige arbeidsmarkt, de woningmarkt en het feit dat tweeverdieners vaak niet samen in dezelfde stad werken, zal dat volgens hem niet of nauwelijks gebeuren. „Iedereen die nu een baan heeft, zal deze willen behouden en niet op zoek gaan naar een baan dichterbij huis. Voor de woningmarkt geldt dat huizen nauwelijks te verkopen zijn op dit moment en dat is een noodzakelijke voorwaarde om dichterbij het werk te gaan wonen.”

De Bovag, belangenbehartiger van de automobilist, onderschrijft de conclusie van NS. „Vrijwel niemand heeft de mogelijkheid zijn gedrag aan te passen in de door de Lenteakkoord partijen gewenste richting”, laat de organisatie in een reactie weten.

Volgens de Bovag zal de bezuiniging geen 1,3 miljard, maar 1,7 miljard opleveren. Dat berekende het ministerie van Financiën ten tijde van de bezuinigingsinventarisatie in 2010. De Bovag vindt „dat de lastenverzwaring voor de automobilist hiermee echt doorschiet.”

Vakcentrale FNV vindt het „ongelooflijk” dat mensen „geld moeten meebrengen naar hun werk”, laat een woordvoerder weten. „Als de overdrachtsbelasting moet worden verlaagd, dan moet dat worden gefinancierd vanuit andere hervormingsmaatregelen op de huizenmarkt. Niet door het woon-werkverkeer te belasten.”

De FNV zal de komende maanden proberen de politieke partijen die bij het akkoord zijn betrokken op andere gedachten te brengen, zegt de woordvoerder van de vakcentrale. „Als dat niet lukt, dan is het goed mogelijk dat dit probleem bij de cao-onderhandelingen met de werkgevers op tafel belandt.” Die beraden zich nu over een standpunt, laat een woordvoerder van werkgeversvereniging VNO-NCW weten. „Het afschaffen van de onbelaste reiskostenvergoeding is een zeer ingrijpende maatregel, die consequenties heeft voor de arbeidsverhoudingen. Wij gaan de komende tijd met onze leden inventariseren wat die gevolgen zijn en zullen daarna kijken wat we richting de politiek gaan doen.”