Een grote verandering in je leven voor 25 euro

Gustavo, een 35-jarige kennis, slaapt de laatste maanden niet meer zo lekker. ’s Nachts ligt hij uren te piekeren over de toekomst. Hij wil eigenlijk niet meer werken in het advocatenkantoor van zijn vader – en voorvaderen. Hij wil zijn eigen weg gaan. Maar waar naartoe?

Met een psycholoog of therapeut wil hij niet praten. „Ik heb iemand nodig die me snel inzicht kan geven”, zegt hij. En dus blijkt Gustavo ‘vanzelfsprekend’ uit te zijn gekomen bij madame Shirlei, kaart- en schelpenlezer. „Zij weet wat me te wachten staat.”

En hij stelt mij, de sceptische gringo, voor mee te gaan naar Shirlei.

Geloof of bijgeloof spelen in het dagelijkse leven in Brazilië een belangrijke rol, in alle lagen van de bevolking. In kranten staan elke dag grote advertenties van waarzeggers, schelpenlezers, voodoobeoefenaars en mediums. Politici, artsen, schoonmakers, iedereen maakt er gebruik van.

Toen wij bijvoorbeeld gingen verhuizen, adviseerde onze buurvrouw, een universiteitsdocent, eerst de negatieve energie van de vorige bewoonster te laten verjagen. Wij luisterden, en bestelden een prevelende Afrikaans-Braziliaanse vrouw, die ons huis doorging met een speciale groene plant in de hand. In elke kamer gooide de spirituele schoonmaakster een handvol aarde op de grond. Daarna, zo verzekerde zij, was ons appartement vrij van negatieve energie en geesten.

Voor Gustavo is zo’n anekdote gesneden koek. Hij vindt mensen die nergens in geloven vooral saai; ze benadrukken daarmee hun gebrek aan verbeeldingskracht.

Madame Shirlei blijkt in een chique wijk te wonen, Ipanema. In haar woonkamer doet een voormalige bar dienst als huisaltaar. Een Afrikaans beeld omringd door kaarsen staat op de bar. Op de plank erachter staat een vergeten fles Smirnoff.

Madame Shirlei draagt een witte tulband en een lang goudglimmend gewaad. Aan de muur in haar werkkamer hangt een oud diploma van de Braziliaanse Federatie van Umanda, een Braziliaanse religie met Afrikaanse en katholieke elementen. Naast haar bureautje op de grond ligt een betaalapparaat voor creditcards en pinpassen.

Gustavo vraagt haar te kaartlezen, maar Shirlei raadt schelpen (búzios) werpen en lezen aan. Toevallig hebben haar schelpen net dit weekeinde extra kracht gekregen na een bezoek aan het huis van een bekende Candomblé-priesteres in Bahia. „De kaarten zijn zwak, die moeten uitrusten”, legt ze uit.

Er staat een aantal beeldjes in haar werkkamer, onder meer eentje van een malandro, de traditionele Braziliaanse boef. Gustavo kan eventueel ook een vloek laten uitspreken over iemand, mocht hij bijvoorbeeld onlangs beroofd of opgelicht zijn. Maar daar heeft hij nu geen behoefte aan.

Het lezen van de schelpen gebeurt routineus. Een vriendschap zal eindigen door verraad. Volgend jaar zal er een grote verandering plaatshebben in Gustavo’s leven, in positieve zin. Zijn vriendin moet echter uitkijken voor haar gezondheid. Zij zal naar de dokter gaan voor een probleem, maar de arts zal het wegwuiven. Daarna volgt een spoedoperatie.

Opgewekt, 25 euro armer en twintig minuten later staat Gustavo weer op straat. Hij zegt: „Een grote positieve verandering is op komst. Dit betekent dat alles goed afloopt als ik de maatschap van mijn vader vaarwel zeg. Ik voel me nu al beter, daarvoor hoef je niet naar de psycholoog. Wel nog even mijn vriendin waarschuwen.”

Philip de Wit