De Uitspraak: Is heimelijk fotograferen van naakt ontucht of alleen privacyschending?

Is het heimelijk fotograferen van een naakte man onder de douche ontucht? Of alleen privacyschending? Met commentaar van NJB-expert Egbert Dommering, emeritus-hoogleraar informatierecht in Amsterdam.

De Zaak. Op een camping merkt een douchende gast dat zijn buurman over de scheidingswand een telefoon houdt en hem daarmee fotografeert. Hij klimt op het bankje en laat de buurman weten daarvan niet gediend te zijn. Er komt een politie onderzoek van. De telefoongluurder blijkt het vaker te doen – op zijn telefoon staan meer foto’s van douchende mannen. Om niet te worden betrapt is de ingebouwde flitser afgeplakt. De man had een seksueel motief. Zijn slachtoffers merkten niets.

Wat staat er in de wet? De officier van justitie kan in het wetboek van strafrecht kiezen tussen art. 139 f, het verbod op heimelijk fotograferen in een niet publiek toegankelijke plaats. Of art. 246 ‘aanranding van de eerbaarheid’, iemand dwingen tot het plegen of dulden van ontuchtige handelingen met een ‘feitelijkheid’. Hij gaat voor artikel 246.

Waarom is dit ontucht?

Het openbaar ministerie vindt dat bij ontucht die ‘dwang door feitelijkheid’ met een korreltje zout mag worden genomen. Er is voor ontucht geen fysieke aanraking nodig, stelt hij de rechter voor. En ook geen ‘interactie’. Ook wie niets merkt of achteraf weet is toch een slachtoffer. „Bepalend is dat de aangever door de handelingen van verdachte in zijn seksueel schaamtegevoel is gekwetst”. Dat wordt zo ook de samenleving gevoeld, vindt het OM. Ook de onbekende mannen op de andere foto’s zouden dat zo voelen. Er is een ‘sociaal ethische norm’ geschonden. De officier verwijst naar een zaak uit 2006 waarbij een rechtbank het heimelijk filmen van vrouwen op het toilet als ontucht erkende. Volgens die rechter was het wel mogelijk om ontucht te plegen met iemand die nergens iets van merkt. Beslissend is de vraag of het slachtoffer gekwetst is in het seksuele schaamtegevoel.

Wat zegt de advocaat?

Er was hier helemaal geen dwang waar het slachtoffer zich niet aan kon onttrekken, zoals de wet vereist. Dit gedrag kan worden gezien als voyeurisme en een (grove) privacy schending. Maar daar is een ander wetsartikel voor. Het is ook maatschappelijk ongewenst hier het etiket ontucht aan te hangen.

Wat zegt de advocaat-generaal? De hoogste adviseur van de Hoge Raad vindt dat het bestaan van verkleedhokjes en douchehokjes al bewijst dat seksuele eerbaarheid in het geding is. Ook op stranden waar badgasten weinig textiel dragen blijven de geslachtsdelen bedekt. Het heimelijk fotograferen is kennelijk aantrekkelijk, juist omdat het om seksualiteit gaat. Ook de eenvoudige mogelijkheid van onbeperkte verspreiding via internet moet meewegen. Het ontuchtartikel beoogt de seksuele integriteit van burgers te beschermen. Heimelijk fotograferen is daarom een (beperkte) inbreuk daarop.

Wat zegt de rechter? Zowel rechtbank, Hof als Hoge Raad vinden dit juridisch geen ontucht. Fotograferen en filmen zijn geen seksuele handelingen. Dit is een privacy schending. Of het slachtoffer in zijn seksuele schaamtegevoelens is gekwetst maakt dit niet anders. Ook maakt het niet uit dat de beelden zijn bedoeld om seksuele gevoelens te bevredigen. De man is terecht vrijgesproken.

Lees hier de uitspraak van de Hoge Raad (LJ BW5000)

Volledige naamsvermelding. Nuanceren en argumenteren is verplicht.