'Burger maakt de duurzame omslag'

Nederland staat voor een grote omslag als het gaat om duurzaamheid, denkt Jan Rotmans. „De burger neemt nu zelf het initiatief.”

Nederland zal de komende vijftig jaar meer veranderen dan de afgelopen vijfhonderd jaar. „En de grote omslag komt niet van de overheid”, zegt Jan Rotmans, „de mondige burger zet de toon in de discussie over duurzaamheid”.

Jan Rotmans (1961) is hoogleraar duurzaamheid en transities aan de Erasmus Universiteit en oprichter van van onderzoeksinstituut Drift Urgenda, de actie-organisatie om Nederland sneller te verduurzamen. Voor NRC Handelsblad peilde hij het duurzaam gedrag van de lezers. Woensdag werden de resultaten van deze enquête gepresenteerd tijdens een bijeenkomst, Het Groene Theater, in de Stadsschouwburg in Amsterdam. Vooraf plaatst Rotman een kanttekening. Het onderzoek is niet representatief voor de NRC lezer, wel de groene NRC lezer. „De lezer die geïnteresseerd is in duurzaamheid.”

De resultaten laten, volgens Rotmans, de cultuuromslag zien die zich voltrekt op het terrein van duurzaamheid. „Je kunt het vergelijken met het roken. Vijftig jaar geleden rookte 90 procent van de volwassen mannen, nu is dat nog maar 10 procent.” Nederland staat aan het begin van de omslag naar een duurzame samenleving, „maar het moeilijkste werk moet nog komen”.

Hoewel er volgens Rotmans socicaal wenselijke antwoorden tussen zitten blijkt volgens Rotmans dat er sprake is van een cultuurverandering. Rotmans is een autoriteit op het terrein van ingrijpende maatschappelijke veranderingen. Als het gaat om duurzaamheid was lange tijde vraag hoe we bedrijven en consumenten meekregen? Nu is de vraag: waar blijft de overheid?”

Zonne-energie is een goed vorobeeld. In Duitsland koos de overheid voor een gerichte stimulering zonne-energie. „Duitsland heeft met zijn investeringen in die sector 250.000 banen gecreëerd. Wij een paar duizend.” Maar de komende paar jaar zal Nederland, volgens Rotmans, massaal de overstap maken naar zonne-energie. „Dat komt niet door de overheid maar door de calculerende burger.” Met een investering in zonne-energie kan een huishouden een rendement boeken van 6 procent, „ruim het dubbele van wat een bank te bieden heeft”.

Kijk voor het lezersonderzoek op www.nrc.nl/groen