Bikkelhard debat

Gisteren stemde de Tweede Kamer na een tumultueus debat in met de Nederlandse bijdrage aan het Europese Stabiliteitsmechanisme (ESM), het zogenaamde permanente noodfonds. De scheidslijn tussen voor en tegenstanders liep dwars door de Kamer. Vóór of tegen Europa zijn, is geen kwestie van links of rechts. De linkse en rechtse populisten van de SP en de PVV kregen in hun verzet onvermoede bondgenoten als de kleine christelijke partijen en de Partij voor de Dieren.

En dat zal de politieke verhoudingen nog wel een tijdje blijven bepalen. Europa is door verschillende partijen tot inzet gemaakt van de verkiezingen en terecht, het is ook een fundamenteel thema. Dit beperkt de coalitiemogelijkheden aanzienlijk. Samsom kan wel zeggen dat hij het reuze-enig zou vinden om te regeren met de SP, vooral als hij dan zelf premier mag worden, maar het lijkt mij ondenkbaar om een coalitie te vormen met een partij die op zo’n cruciaal dossier een andere mening is toegedaan. Bovendien is het een dossier waarop je geen compromissen kunt sluiten. Je kunt niet een klein beetje meer of minder de euro redden. Je gelooft erin of niet.

Daarom was het ook zo’n bikkelhard debat, waarin nauwelijks argumenten werden uitgewisseld omdat argumenteren zinloos was. De tegenstander zal zich nooit laten overtuigen. En omdat de materie zo complex is dat de gemiddelde kiezer onmogelijk alle details en consequenties kan overzien, beperkte het debat zich tot wederzijdse bangmakerij. Als we het noodfonds niet steunen, stort de euro in en dat zou een regelrechte catastrofe zijn voor Nederland. Als we het wel steunen, geven we een blanco cheque uit handen en verliezen we de democratische controle over ons eigen budget en in feite komt het erop neer dat wij dan betalen voor de Grieken en dat is pas een ramp voor Nederland.

Waarschijnlijk zullen de tegenstanders van het noodfonds bij de verkiezingen bij elkaar ongeveer zestig zetels halen. Dat betekent dat de voorstanders allemaal op elkaar zullen zijn aangewezen. De coalitie van VVD, CDA, PvdA, D66 en GroenLinks zal na 12 september de enig mogelijke zijn. Mochten die vijf partijen er niet uitkomen, wordt het land onbestuurbaar.