Column

Albert Heijn viert feest met bedrijfsfilm bij NTR

Uit de archieven van Albert Heijn in ‘Op de winkel passen’ (NTR).

Bedrijfs- en opdrachtfilms, zoals ze vroeger heetten, zijn niet iets om je voor te schamen. Bert Haanstra maakte ze voor Shell, zoals vrijwel elke documentairemaker voor nagenoeg ieder groot bedrijf. Ze leveren een bijdrage aan de interne en externe communicatie, zoals dat nu wordt genoemd, verbeteren het imago van de firma en vormen achteraf een rijke bron voor historische compilaties.

Het beeldarchief van Albert Heijn was de hofleverancier voor het tweeluik Op de winkel passen (NTR), vervaardigd ter gelegenheid van het 125-jarig jubileum van de Zaanse kruidenier.

In dat archief bevinden zich verrukkelijke fragmenten. Zo zien we niet alleen foto’s en bewegende beelden van eerdere jubilea in 1937 en 1987, maar ook bijvoorbeeld het Albert Heijn TV Journaal, dat het personeel moest warm maken voor de veranderde winkelsluitingswet. Een werkende huisvrouw doet boodschappen bij de benzinepomp of bestelt pizza’s. Dat kan voorkomen worden als de filialen van Albert Heijn tot half zeven openblijven.

Verder zien we een instructiefilm met Erik van Muiswinkel en een redelijk beroemde reclame voor koffie uit de jaren 50 van Louis van Gasteren, getiteld Vliegende schotels geland.

Het verhaal van de bijdrage van de kruidenier die op de kleintjes past aan de emancipatie van de Nederlandse huisvrouw is al vaker verteld, vooral na het overlijden van Albert Heijn jr. Maar de necrologieën bevatten toen een minder breed scala aan originele beelden.

Er is wel iets merkwaardigs aan de hand met dit tweeluik, waarvan de makers niet worden vermeld. Zo staat het programma wel erg uitgebreid stil bij de leden van de familie Heijn uit verschillende generaties en doet de openingszin een beetje vreemd aan: „Al 125 jaar vormt Albert Heijn een spiegel van onze samenleving”. Dat lijkt in zijn quasineutraliteit immers zelf wel een tekst uit een bedrijfsfilm.

De enige verwijzing naar de makers is aan het einde „een coproductie van NTR en Networks”. Google leert ons dat achter de ook al zo onpartijdig klinkende naam Networks niet zo zeer een producent schuilgaat alswel een adviesbedrijf „op creatief en technisch gebied in design- en communicatiestrategie, corporate communicatie in- en extern”. Voorts vermeldt de website als voornaamste klanten ING, Ziggo, Albert Heijn, Ahold en stichting Albert Heijn Erfgoed. Met andere woorden: het tweeluik lijkt op z’n minst in nauwe samenspraak met het onderwerp tot stand te zijn gekomen.

Goed idee van AH, maar toch een beetje raar dat zoiets door de publieke omroep wordt uitgezonden, zonder duidelijke vermelding dat bij deze „documentaire” de producent „zelf geld heeft meegenomen”, zoals de commerciëlen dat plegen te noemen.