Zo'n kamp is erg zichtbaar

Het kamp bij Ter Apel is weg. Maar het probleem van uitgeprocedeerde asielzoekers is niet verdwenen.

Redacteur Integratie

Rotterdam. De Somaliërs hielden het het langste vol. 117 mensen werden gisteren aan het eind van de middag door ME’ers uit het tentenkamp in Ter Apel gehaald. 115 asielzoekers en twee sympathisanten. Die asielzoekers werden in busjes naar een politiebureau in Groningen gebracht om te worden verhoord.

Gedurende de dag werd de druk op de uitgeprocedeerde asielzoekers om het tentenkamp op te breken steeds verder opgevoerd. Tientallen Irakezen en Somaliërs bivakkeerden al weken in tenten voor het aanmeldcentrum van de IND. Ze willen in Nederland blijven omdat ze gevaar lopen in eigen land. Maar hun asielverzoek is afgewezen, ze moeten terug. Ze hebben geen recht meer op opvang.

Het protest begon met drie tentjes van Irakezen. Al snel sloten tientallen andere Irakezen en Somaliërs zich aan. Plus nog een handvol mensen met een andere nationaliteit.

Gistermorgen heel vroeg besloten de Irakezen het tentenkamp te verlaten. Zij accepteerden een aanbod van demissionair minister Leers (Immigratie en Asiel, CDA): een plek in een asielzoekerscentrum tot half juni. Dan komt de Irakese minister van migratie Dindar Najman Shafiq Duski naar Nederland om met Leers te spreken over terugkeer van landgenoten. Gisteren aan het eind van de middag vertrokken de meeste Irakese demonstranten daadwerkelijk. „We willen onze goede wil tonen”, zei Ali Aziz, een Nederlandse Irakees uit Utrecht die zich als woordvoerder van de groep heeft opgeworpen.

De Somaliërs wilden het protestkamp nog niet opbreken, zei hun woordvoerder Ali Mohamed Abdille gisterenmorgen door de telefoon. Leontien Kompier, burgemeester van Vlagtwedde waar Ter Apel onder valt, sprak eind van de ochtend met de Somaliërs en een paar Iraniërs. Zij probeerde hen over te halen het tentenkamp vrijwillig te verlaten. Ook zij konden korte tijd opvang krijgen om hun terugreis te regelen.

Was het tactiek of was het toeval om de ontruiming dicht op het vertrek van het grootste deel van de Irakezen te plannen? Het kamp was plotseling een stuk kleiner. Er was twijfel gezaaid. De eenheid was weg. De provinciale weg naar het kamp was gisteren de hele dag voor verkeer afgesloten; volgens de politie om de veiligheid van de mensen in het kamp te garanderen. Ze zouden in paniek de weg op kunnen rennen. Rond het kamp kwam steeds meer politie.

Het tentenkamp zat minister Leers al langere tijd niet lekker. Dat liet hij vorige week in debat met de Tweede Kamer duidelijk merken. Uitgeprocedeerde asielzoekers vertrekken wel vaker niet. Maar meestal verdwijnen die onzichtbaar in de illegaliteit. Door samen een tentenkamp op te zetten, werd het probleem wel erg duidelijk. Burgemeester Kompier deed tot nu toe heel laconiek, maar wellicht wilde zij ook af van het al maar groeiende kamp dat steeds meer de aandacht trok.

Ontruiming is niet aan de orde, zeiden officiële woordvoerders nog gisterenmorgen. Advocaat Marcel Schuckink Kool vertrouwde het niet en diende op verzoek van de achtergebleven asielzoekers een kort geding in om ontruiming te voorkomen.

Leers vindt nog steeds dat de Irakezen en de Somaliërs terug moeten. Dat zei hij al vorige week in debat met de Tweede Kamer. Dat zal hij ook tegen de Irakese minister zeggen. Irak is volgens hem veilig genoeg, al liet hij wel merken dat hij weet dat het niet om een „vakantieland” gaat. Hij baseert zich op informatie van het ministerie van Buitenlandse Zaken.

Over die veiligheid verschillen de meningen. De Irakezen zeggen dat ze groot gevaar lopen. Zij worden gesteund door VluchtelingenWerk dat zegt dat terugkeer naar bepaalde regio’s in Irak onverantwoord is. Ook verschillende Kamerleden waren in dat debat zeer sceptisch over de veiligheid in Irak.

De Somaliërs verkeren in een vergelijkbare positie als de Irakezen: uitgeprocedeerd, maar te bang om terug te keren. Net als bij de Irakezen kunnen de Somaliërs niet gedwongen worden uitgezet.

Irakezen kunnen vrijwillig terug naar Irak. Daarvoor moeten ze persoonlijk een reisdocument ophalen bij de ambassade en laten weten terug te willen. Gedwongen terugkeer is lastiger, omdat de Irakese autoriteiten sinds eind vorig jaar geen reisdocumenten accepteren die zijn aangevraagd door de Nederlandse overheid. Waarschijnlijk hoopt Leers zijn Irakese ambtgenoot in juni te kunnen overtuigen daar wat soepeler mee om te gaan. Als dat niet gebeurt, blijft Leers zitten met een groep die hij niet kan uitzetten. Ali Aziz: „Iemand dwingen vrijwillig terug te keren, gaat niet lukken.”