Waarom is de tooi van Joan Franka beledigend?

Waarom zou het dragen van een indianentooi beledigend zijn, vroegen we ons af op de redactie van nrc.next.

Vanavond, tijdens de tweede halve finale van het Eurovisie Songfestival, draagt zangeres Joan Franka net als bij haar optreden in Nederland een grote verentooi. Toine de Jongh, voorzitter van de Nederlandse vereniging Real Indian Nation, liet in maart al weten dat het beledigend was om de tooi te dragen. Want, zo legt hij ons later uit per mail, het is een heilig voorwerp.

Dat klopt. De traditionele indianentooi vol adelaarsveren werd alleen gedragen door de mannelijke leider van een stam, legt Joe Watkins uit. Hij is hoogleraar Native American Studies aan de University of Oklahoma. „Die veren moest een leider elk afzonderlijk verdienen. Voor elke heldhaftige daad op het strijdveld verdiende hij er één.”

Ook andere mannelijke indianen konden op die manier veren verdienen. „Zij droegen die niet in een volle tooi, zoals de leider”, zegt Watkins, „maar los in hun haar.” Bij sommige stammen vlochten indianen hun veren in de manen van hun paarden. En in het noorden van de Verenigde Staten leefde een stam waar ook de vrouwen veren droegen.

Het probleem is dat Franka achteloos omgaat met de betekenis van de verentooi, die voor indianen een grote culturele en historische waarde heeft, zegt Philip Deloria. Hij is een Amerikaanse historicus van indiaanse afkomst en schrijver van het boek Playing Indian. Hij vergelijkt het dragen van veren met blackface. Dat zwarte goedje deden blanke acteurs vroeger op als ze een Afro-Amerikaan speelden. „Tegenwoordig gebruikt niemand meer blackface. Het is stereotiep en racistisch.”

Zo moeten we volgens Deloria ook kijken naar Franka’s „kostuum uit een Disneyfilm”. Maar begrijpelijk is het wel, vindt Deloria: „Waarschijnlijk weet ze gewoon niet beter.”

Overigens is Joan Franka niet de eerste popster die een verentooi op haar hoofd zet. Cher deed het een aantal jaar geleden, weet Joe Watkins. „Ze kreeg een hoop boze brieven.”

Ook een vraag voor deze rubriek? Mail naar vraag@nrc.nl