Reacties op ‘Ik ben zo blij dat er kerken bestaan’

Naar aanleiding van het artikel ‘Ik ben zo blij dat er kerken bestaan’ in Mens& van 22 mei kregen wij veel reacties binnen. De meeste inzendingen zijn hieronder te lezen.

Steven Weijenborg, Wageningen: ‘Prima dat de NRC ook aandacht besteedt aan levensbeschouwing en religie. Maar dominee Brouwer slaagt er op geen enkele manier in de kritische, rationele lezer voor zich te winnen als het gaat om het godsgeloof. Het gegeven dat bijvoorbeeld 7 van de zestien miljoen Nederlanders lid is van een kerk gaat toch volledig langs de essentie van de vraag: is er een God? De NRC zaagt de dominee daar ten onrechte niet op door Daarom is het interview een mijns inziens slap stukje tekst geworden over hoe fijn het is om geloof en spiritualiteit in je leven toe te laten. Marx – religie als opium voor het volk – dringt zich op. Niet meer, niet minder. En daarvoor heb ik geen abonnement op de NRC.’

Henk Bressers: ‘Maar al te zeer ben ik het eens met de hartenkreet van dominee Marieke Brouwer in NRC van 22 mei waar zij uitspreekt dat uw krant meer oog zou moeten hebben voor religie, spiritualiteit en zingeving. De onbeholpen wijze waarop zij door Gijsbert van Es bevraagd wordt (De kerk als buurt- en praathuis? De kerk als therapeutisch centrum? Ook te bereiken met paddo’s of een joint?) bevestigt de juistheid van haar stelling.

De essentie van de kloof tussen deelnemers aan religie en buitenstaanders is het misverstand bij de laatstgenoemden dat je eerst moet geloven voordat je er vorm aan geeft. Terwijl het juist andersom is: eerst beleven en dan geloven. Het rationele peinzen over: bestaat ie nou wel of bestaat ie nou niet,  is niet alleen een zinloze exercitie maar is ook in strijd met alle soorten van relaties in de “profane” wereld. Kinderen groeien op met veel onbegrepen vormen, sterker: hun imitatiegedrag is van levensbelang.  De invulling komt veel later. In een liefdesrelatie is  de kus niet alleen een vorm van bezegeling  maar kan ook het begin zijn van verzoening.  Je vrijt niet alleen omdat je van elkaar houdt maar ook opdat je van elkaar houdt. De vorm kan de (onvermoede!) inhoud oproepen.

Een ander misverstand bij buitenstaanders is dat het geloof om een apart stukje van het leven zou gaan zoals een hobby, die je maar achter de voordeur moet  doen.  Alsof vragen over zin, bestemming, vervulling, inspiratie niet ieders vragen zijn.  Mijn religie zou waardeloos zijn als zij zou gaan over zaken die buitenstaanders onbelangrijk vinden.  Religie heeft niets te maken met zeker weten maar alles met het genieten van het grote vermoeden, een vermoeden dat voortdurend evalueert en waar geen mens definitief mee kan afrekenen. De gezamenlijke wekelijkse oefening in zwijgen en buigen, vooral ook jegens elkaar, betekent dan heel veel.

Het negeren van die levensvragen is een vorm van zelfverwaarlozing die sluipend kan leiden tot onverdraaglijke oppervlakkigheid, zoals Marieke Brouwer dat noemt.  Bij uitvaarten is dat vaak te zien aan verhalen over hoe oma koekjes bakte en aan het zelfbedachte potsierlijke ritueel.’

Roland Bertens: Hoezo seculier? Religie als blinde vlek van de liberale media. ‘Dominee Marieke Brouwer verzet zich in het interview van 22 mei tegen het impliciete secularisme van deze krant. Ik ben het daar mee eens. De keuze van een krant om secularisme als uitgangspunt te nemen miskent het feit dat wetenschap ons ondanks veel waarschijnlijkheden nog geen antwoorden biedt op lastige vragen van het type ‘wat doen wij hier?’ Dat religie nog steeds een van de belangrijkste manieren is waarop mensen met dit soort vragen omgaan, maakt het onbegrijpelijk dat het de blinde vlek van de liberale media is. Maar er is meer dan het zingevingsargument.

Niet alleen worden namelijk de feiten door een seculier perspectief vertekend, maar het is ook onverstandig om religie te beschouwen als een randverschijnsel dat wel zal verdwijnen naarmate tijd en (wetenschappelijke) inzichten vorderen. Hoe kun je in dialoog treden met landen waar fundamentele christenen en Mormonen presidentskandidaten zijn? Kan er serieus gediscussieerd worden over Wilders’ war on Islam als deze religie op voorhand als een achterhaald wereldbeeld wordt weggezet?

Men hoeft niet religieus te zijn om te erkennen dat religie voor veel mensen overal ter wereld een essentieel onderdeel van hun denkkader en handelen vormt. Een krant die zich door haar openheid en zelfkritiek wil onderscheiden zou er voor moeten waken zo’n fundamentele invloed op politiek, cultuur en economie niet uit het oog te verliezen, maar serieus ter discussie te stellen.’

Ans Diderik: ‘Hoe aanmatigend van deze dominee, om te menen dat mensen die geen lid zijn van een kerk of zich -op een of andere- niet verbonden voelen met welk geloof dan ook “een blinde vlek hebben”. En dus niet bewust leven! Pluspunt: ik weet (weer) heel goed waarom ik zo anti- kerk/geloof ben!’

André van den Bor: ‘Leuk hoor, zo’n interview met een dominee. En ook nog niet eens zo heel erg afzeikerig van toon.

Bij de vraag ‘Beslist een mooie visie. Maar, helaas, niet één die massaal aanslaat’ had ik eigenlijk iets van herkenning bij de Gijsbert van Es verwacht. De oplage van NRC was eind jaren negentig zo’n 270.000. Aangezien dat dat er nu nog maar een kleine 190.000 zijn, loopt het NRC in zekere zin ook leeg.

Spontaan vraag ik me dan ook af of NRC en kerken meer met elkaar gemeen hebben dan dat zij beide (?) voor lief willen hebben.’

Hanneke Buurman: ‘Zeer verrast was ik door het interview met ds. Marieke Brouwer in uw bijlage Mens &. Ga zo door NRC !!

Ik ben een hartstochtelijk liefhebber van uw krant en tevens kerklid. Ook ik mis boeiende artikelen die gaan over geloof en kerk en ben het zeer eens met wat mevrouw Brouwer zegt.

Knap vind ik het hoe zij uw stereotiepe en bevooroordeelde vragen positief oppakt en beantwoordt. Mijn man en ik vragen ons regelmatig af wat de charme is van het in stand houden van gedateerde beelden over kerken en religie in de media en ook in uw en onze kwaliteitskrant.

Meer aandacht voor geloof en kerk vanuit een open houding zou u als krant sieren en vermoedelijk het aantal abonnementen verhogen !’

Daniel van Domburg: ‘Bij deze wil ik de woorden van Marieke Brouwer van harte onderschrijven. De opvatting van ‘Verlichting’ die de NRC hanteert is 18e eeuws. Niets ten nadele van het gezond verstand en de wetenschap, maar velen beginnen in deze tijd in te zien dat volledige identificatie met het denken (‘ik denk dus ik ben’) achterhaald is. Nee, dat betekent niet teruggaan naar de middeleeuwen of naar een of andere vorm van dogmatiek. Het betekent dat men bij zijn volle verstand openstaat voor de ervaring van eenheid. We zijn tenslotte allemaal sterrenstof, zoals Robbert Dijkgraaf het onlangs op tv zei.’