Politiek is nog niet toe aan Wonen 4.0

Partijen in de woningmarkt hebben na anderhalf jaar onderhandelen een drastisch hervormingsplan opgesteld. Maar dat druist in tegen het Lenteakkoord. En dus zijn de reacties vooral sceptisch.

Een historisch plan. Organisaties die ‘over hun schaduw heenspringen’. Een voorstel dat eens niet uit de politiek komt, maar is bedacht door alle partijen die samen de woningmarkt vormen. „Met al onze tegengestelde belangen zijn we toch tot een goed einde gekomen”, zegt voorzitter Marc Calon van Aedes, de koepel van woningcorporaties.

De grote woorden waren gisteren niet van de lucht na de presentatie van het plan Wonen 4.0, opgesteld door de Vereniging Eigen Huis (VEH), de Woonbond, makelaarsvereniging NVM, en Aedes. Anderhalf jaar is erover onderhandeld. De vier pleiten voor een drastische hervorming van de woningmarkt (zie inzet) om de doorstroming te bevorderen en de subsidiëring van woningen af te bouwen. De inkomenseffecten worden grotendeels gecompenseerd. Het plan moet de woningmarkt „uit de diepe crisis” leiden, hopen de initiatiefnemers.

De ideeën zijn niet nieuw. De afgelopen maanden hebben talloze wetenschappers, economen en organisaties soortgelijke voorstellen gelanceerd. Maar dat VEH en de Woonbond „zó hun nek durven uit te steken, is klasse”, zegt Johan Conijn, hoogleraar woningmarkt aan de Universiteit van Amsterdam. Bij hen zit volgens Conijn „de grootste pijn”, want ze moeten het afschaffen van de hypotheekrenteaftrek en het marktconform maken van de huren verdedigen. Conijn: „Er zal nog veel overredingskracht nodig zijn om de achterban te overtuigen.”

Wonen 4.0 wijkt fors af van de maatregelen die onlangs in het Lenteakkoord werden afgesproken. De vraag is dan ook of de politiek de eigen ideeën wil inruilen.

De eerste voortekenen zijn niet gunstig. Kamerleden namen onmiddellijk afstand van het plan en kwamen met voorspelbare reacties. Betty de Boer (VVD): „Wij zijn voor behoud van de hypotheekrenteaftrek. Dat hebben wij met onze achterban afgesproken.”

Jacques Monasch (PvdA): „Er is een forse huurverhoging in het plan opgenomen. Die is te hoog.”

Bas Jan van Bochove (CDA) wil helemaal niet reageren: „Ik vind er op dit moment even helemaal niets van. We zijn volop bezig met het Lenteakkoord. Er is geen behoefte aan allerlei verschillende signalen.”

Kamerlid Kees Verhoeven (D66) noemt die reacties „jammer”. Verhoeven (D66): „Neem nou een plan dat breed in de sector wordt gedragen, serieus.” Of in de woorden van Marc Calon: „Léés het plan eerst eens goed.”

Misschien dat er elementen uit het plan in de verkiezingsprogramma’s kunnen worden opgenomen, oppert Van Bochove. Maar dat moet juist niet, zegt Calon van Aedes: „Dit is een nieuw woningmarktsysteem. Daar kun je niet gewoon één kaartje uittrekken. Het is essentieel dat het in zijn geheel wordt overgenomen.” Maar Johan Conijn vreest dat dat niet zal gebeuren: „Ik hoop dat ze in elk geval de hoofdlijnen intact laten.”