Mythische verfilming On the Road eindelijk af - alle recensies op een rij

Hoe maak je een roadmovie over het boek dat aan de basis stond van datzelfde filmgenre? Want dat deed Jack Kerouac in april 1951 tijdens zijn legendarische schrijfsessie van drie weken op koffie, wiet en benzedrine: het basisscript schrijven voor elke roadmovie die volgde. Pas in 1957 werd On the Road gepubliceerd: een onmiddellijke sensatie. De stem van een generatie, de bijbel der beatniks, rusteloos op zoek naar ‘het’: extase, leven, kicks, muziek.

In On the Road verlaat Sal Paradise, het alter ego van de schrijver Kerouac, keer op keer zijn veilige middenklassebestaan om Amerika te doorkruisen: naar Denver en San Francisco, New Orleans en Mexico City. Zijn idool en obsessie is vriend Dean Moriarty (Neal Cassady): autodief, zwendelaar en levenskunstenaar.

De almaar uitgestelde verfilming van ‘On the Road’ is vanaf vandaag eindelijk te zien in de bioscoop na de première van gisteren op Cannes. De langverwachte film is met wisselend enthousiasme ontvangen door de dagbladen, zo blijkt uit een vergelijking.

NRC Handelsblad: een visionair product

Full disclosure: deze recensent heeft weinig met On the Road. De roman etaleert inderdaad loepzuiver de mentaliteit van de burgerlijke bohémien die zo dominant werd. Tot niets verplichtende rebellie. Quasi-spiritueel hedonisme, extase door overmatige consumptie van drank, drugs en popmuziek.

En toch is de verfilming van Braziliaan Walter Salles een visionair product. Sfeervol is On The Road: daarin excelleert Salles altijd. Huiskamerfeestjes met wiet, drank, benzedrine en veel praten. Extatisch dansen op bebop. Groepszang achterop de pick-up, met whisky en de zon laag boven de prairie. Met zijn drieën naakt masturberen op de voorbank van een auto. Drugsparanoia in de bayou. Fraaie Americana, en scènes die beklijven als je jezelf overgeeft aan het meanderende ritme van de weg, aan het reizen om te ervaren.

de Volkskrant: casting is verrassend en treffend tegelijk

De Volkskrant Geeft vol overgave vier sterren aan de creatie van Salles en prijst de persoonlijke stempel van de regisseur op het verhaal, maar ook de cast:

Garrett Hedlund geeft Deans charisma een gevaarlijk randje - zijn tomeloze energie is jaloersmakend, maar het kan net zo goed een eerste teken zijn van sluimerende gekte, die wordt gevoed met drugs, drank en opgefokte jazz. Dat had Salles knap gezien in de acteur. [...] En eigenlijk is de casting van al die legendarische figuren die On the Road bevolken steeds verrassend en treffend tegelijk, met ruimte voor jong talent (Sam Riley, Kristen Stewart) en gevestigde namen (Viggo Mortensen, Kirsten Dunst).

Roadmovie-expert Salles imponeert weer met zijn prachtige landschappen en decors. Dag en nacht, sneeuw en hitte, stoffige provinciestadjes en New York, dagen, maanden, jaren verglijden in elkaar, dan weer voortgestuwd door jazz van de soundtrack, dan weer verstild.

Jaren moesten de fans wachten op een verfilming van de cultroman en eigenlijk geeft die verstreken tijd On the Road een mooie extra dimensie. In het tijdperk van aids, longkanker en ontlezing is de vrije liefde omringd door volle asbakken en rondslingerende romans van Proust en Woolf niet langer shockerend, maar stemt weemoedig.

Trouw: er zijn betere roadmovies

Een opvallend gematigd oordeel vormt Trouw in dit rijtje:

Een indrukwekkende stoet acteurs die na een halve week donder en bliksem de zon liet doorbreken in Cannes. Maar dat wil niet zeggen dat dit ook de gedroomde verfilming is van Kerouacs boek, dat op lyrische wijze verslag deed van de avonturen van een jonge schrijver en zijn jazzy vrienden die zich lieten inspireren door muziek en poëzie, en veel drank en drugs. De film is nogal braaf, met meisjes die na een wilde nacht wakker worden in keurige bustehouders.

Er zijn betere road movies gemaakt, en betere schrijversportretten, denk aan Matt Dillon in de Bukowski-verfilming ‘Factotum’, of Philip Seymour Hoffman als Truman Capote in de gelijknamige verfilming. Belinda van de Graaf

Het Parool: perfecte reconstructie van het leven langs de Amerikaanse weg

Het Parool schaart de film in de middenmoot met drie sterren, waarbij de recensent zich afvraagt wat de regisseur zich als doel stelt:

De plotloosheid van On the road is in wezen de essentie van de roman, die verwijst naar de eindeloze weg en het radicale afscheid van burgerlijke normen en waarden. Maar voor een film die bovendien ruim vijftig jaar later terugblikt op een generatie, hoogbejaard, maar vooral dood, is plotloosheid geen optie. Voor Salles is On the road dus een film over de geboorte van een schrijverschap.

Het persoonlijke verhaal overtuigt meer dan de geboorte van een Amerikaanse literaire klassieker. Misschien omdat we bij de jonge helden vooral Salles’ compassie voelen bij een generatie die er zelf ook vrij snel doorheen zat. Bij de geboorte van het schrijverschap hangt hij dan weer net te veel de evangelist uit. On the road is ondertussen een film die er geweldig uitziet: de fysieke schoonheid van de acteurs past bij de perfecte reconstructie van het leven langs de Amerikaanse weg in de jaren vijftig. Schitterend als een opgebrande jeugdherinnering.

De Telegraaf: saaie trip

De lijst wordt hier afgesloten met een weinig geïnspireerde Telegraafjournalist:

On the Road is vooral teleurstellend saai. De afficonados van het boek herkennen met genoegen bepaalde situaties, maar voor wie onbekend is de jeugdbijbel van de beat-generatie duurt de reis veel te lang.