Column

Klassiek ‘heet aandeel’

‘Kleine beleggers smeken om aandelen, en worden genegeerd ten gunste van grote spelers. De koers schiet omhoog op de eerste dag, en zij maken enorme winst.’

Dus wie is de sukkel in de beursgang van Facebook afgelopen week?

De eerste kandidaat is Facebook zelf. Het bedrijf betaalde de bank Morgan Stanley liefst 35 miljoen dollar om de beursgang te begeleiden. Er was een heel consortium van banken dat tezamen 176 miljoen dollar (138 miljoen euro) aan de beursgang verdiende.

Waarom betaalde Facebook zoveel? Ik praat erover met ‘John’, jarenlang bankier in equity capital markets, waar beursgangen onder vallen. Het is een sympathieke en goedlachse vent, Engels en midden veertig. In de jaren voor hij afknapte op het wereldje verdiende hij zeker een miljoen per jaar. Het is eenvoudig, zegt John. Bedrijven betalen zulke gigantische bedragen, omdat de grote mondiale banken een kartel vormen. „Ze hebben geen keus.”

Volgens de economische theorie trekken lucratieve marges nieuwkomers aan, die deze tarieven doen dalen. Maar aan de top van de vrije markt heerst geen vrije markt. De barrières voor toetreding zijn gigantisch en „CEO’s betalen liever de hoofdprijs dan dat ze in zee gaan met een onbekende partij. Reputatie is alles. Een CEO wordt primair afgerekend op het rond krijgen van de deal, niet op kosten. Wat is dan 50 miljoen tussen vrienden?”

Vergelijk het met een huis kopen, zegt hij. „In de supermarkt vergelijken jij en ik uitgebreid de prijs van twee zakjes thee, maar met makelaars betaal je opeens enorme bedragen. Je weet best dat ze allemaal hetzelfde zijn en niets speciaals kunnen. Maar toch durf je het niet aan zonder ze.” Hij voegt eraan toe: „Als bedrijven zagen hoe makkelijk veel van ons werk is, zouden ze in huilen uitbarsten.”

Maar waarom huurde Facebook zoveel banken in? Twee redenen, zegt John. De officiële reden is dat elke bank zijn eigen klantenbestand heeft met grote investeerders. Hoe meer banken, hoe meer coverage. De andere reden is dat banken analisten in dienst hebben die investeerders adviseren om aandelen te kopen of te verkopen. Als je alle topanalisten van alle grote banken aan boord hebt, krijg je geen tegengeluiden.”

Dus Facebook is de sukkel? Niet zo snel. Het afkopen van tegengeluiden hoort bij het spel, waarbij je de indruk creëert dat de beursgang enorm populair en overvraagd is, en het aandeel dus hot is.

John: „Als een aandeel echt ‘heet’ was, gaven we het altijd aan grote institutionele spelers, in ruil voor gunsten. ‘Hete aandelen’ toekennen, komt neer op geld weggeven – je weet dat de koers omhoog schiet zodra het aandeel verhandeld kan worden.” De gunsten worden niet expliciet benoemd. Grote beleggers als pensioenfondsen schuiven wat orders in andere markten richting de bank, wat commissie oplevert. Of ze tekenen wat extra in op een beursgang die niet ‘heet’ is.

Facebook is een klassiek geval van een ‘heet aandeel’, zegt John. „Kleine beleggers smeken om aan delen, en worden genegeerd ten gunste van grote spelers. De koers schiet omhoog op de eerste dag, en de grote spelers maken enorme winst. Mocht straks de koers kelderen, dan blijven de kleine jongens waarschijnlijk achter met de verliezen.”

Dus dat zijn de echte sukkels? „Ja, maar er is een nog veel grote groep. Die gunsten van pensioenfondsen aan de grote banken kosten geld. En wiens geld wordt beheerd door de pensioenfondsen? Precies, dat van u en mij.” John vergelijkt het met verzekeringsfraude: „Het lijkt misdaad zonder slachtoffers, maar in werkelijkheid gaat ieders premie omhoog”. Dat is het systeem bij een beursgang, zegt hij. „Een kartel dat ieders pensioenen en spaargeld afroomt.”