Het beursgangenkartel

Dus wie is de sukkel in de beursgang van Facebook afgelopen week? De eerste kandidaat is Facebook zelf. Het bedrijf betaalde de bank Morgan Stanley liefst 35 miljoen dollar om de beursgang te begeleiden. Er was een heel consortium van banken dat tezamen zo’n 176 miljoen dollar kreeg.

Waarom betaalde Facebook zoveel? Ik praat erover met ‘John’, die jarenlang beursgangen begeleidde. Het is een werkelijk sympathieke en goedlachse vent, Engels en midden veertig. In de jaren voor hij afknapte op het wereldje verdiende hij zeker een miljoen pond per jaar.

Het is eenvoudig, zegt John. Bedrijven betalen zulke gigantische bedragen omdat de grote mondiale banken een kartel vormen. „Ze hebben geen keus.”

Volgens de economische theorie trekken lucratieve marges nieuwkomers aan, die deze tarieven doen dalen. Maar aan de top van de vrije markt heerst geen vrije markt. De barrières voor toetreding zijn gigantisch en „topmannen betalen liever de hoofdprijs dan dat ze in zee gaan met een onbekende partij. Reputatie is alles. Een bestuursvoorzitter wordt primair afgerekend op het rond krijgen van de deal, niet op wat die kost.”

Vergelijk het met een huis kopen, zegt hij. „In de supermarkt vergelijk je de prijs van twee zakjes thee, maar makelaars betaal je enorme bedragen. Je weet best dat ze allemaal hetzelfde zijn en niets speciaals kunnen. Maar toch durf je het niet aan zonder ze.” Hij voegt eraan toe: „Als bedrijven zagen hoe makkelijk veel van ons werk is, zouden ze in huilen uitbarsten.”

Waarom huurde Facebook zoveel banken in? Twee redenen, zegt John. „De officiële reden is dat iedere bank zijn eigen klantenbestand heeft met grote investeerders. Hoe meer banken hoe meer ‘coverage’. De andere reden is dat banken analisten in dienst hebben die beleggers adviseren om aandelen te kopen of te verkopen. Als je topanalisten van alle grote banken aan boord hebt, krijg je geen tegengeluiden.”

Dus Facebook is de sukkel? Niet zo snel. Het afkopen van tegengeluiden hoort bij het spel waarbij je de indruk creëert dat de beursgang enorm populair en overvraagd is, en het aandeel dus ‘heet’. John: „Als een aandeel echt ‘heet’ was, gaven we het altijd aan grote institutionele spelers, in ruil voor gunsten. ‘Hete aandelen’ toekennen komt neer op geld weggeven – je weet dat de koers omhoogschiet zodra het aandeel verhandeld kan worden.”

De gunsten worden niet expliciet benoemd. Grote beleggers als pensioenfondsen schuiven wat orders richting de bank of tekenen wat extra in op een beursgang die niet ‘heet’ is. Facebook is een klassiek geval van een ‘heet aandeel’, zegt John. „Kleine beleggers smeken om aandelen en worden genegeerd ten gunste van grote spelers. De koers schiet omhoog op de eerste dag en de grote spelers maken enorme winst. Mocht straks de koers kelderen, dan blijven de kleine jongens waarschijnlijk achter met de verliezen.”

Dus dat zijn de echte sukkels? Ja, maar er is een nog veel grote groep. Die gunsten van pensioenfondsen aan banken kosten geld. En wiens geld beheren de pensioenfondsen? Precies, dat van u en mij. „Het lijkt misdaad zonder slachtoffers, maar in werkelijkheid gaat ieders premie omhoog.” Dat is het systeem. „Een kartel dat ieders pensioen en spaargeld afroomt.”