Gelijkenis World Online is groot

Al snel na de beursintroductie is de koers van Facebook fors gedaald. Twaalf jaar geleden gebeurde hetzelfde met World Online. En net als toen komen gedupeerden met klachten tegen betrokken banken en het bedrijf zelf.

Akelig gelijkend. Wie het koersverloop van de eerste dagen van het aandeel Facebook naast dat van die andere omstreden internetbeursgang legt, denkt dat hij dubbel ziet.

Twaalf jaar geleden, op vrijdag 17 maart 2000, ging World Online naar de beurs, de Nederlandse internetprovider. Wat deed oprichtster Nina Brink toen de openingskoers van 50,20 euro op het scherm verscheen? Ze stak twee duimpjes in de lucht. In Facebooktaal: twee keer like voor een waardestijging van 17 procent ten opzichte van de 43 euro waarvoor de begeleidende banken het aandeel in de voorverkoop aan beleggers hadden gesleten.

Achter de schermen gingen de duimpjes al snel omlaag. Na het middaguur werd de handel in World Online op de Amsterdamse beurs een paar maal stilgelegd, omdat de koers na de piek van 51 euro snel inzakte. ABN Amro, die de beursgang begeleidde, moest veel aandelen bijkopen om het koersverlies te beperken. Goldman Sachs, de Amerikaanse medebegeleider deed daar niet aan mee. Uiteindelijk sloot de koers op die eerste handelsdag op 43,20 euro, nog geen half procent hoger dan de introductieprijs.

De dagen en weken daarop stortte de koers World Online dramatisch in, tot ver onder de 20 euro. Het duurde niet lang voordat beleggers hun messen slepen en advocaten aan het werk zetten om opheldering en compensatie te eisen van Nina Brink, het bedrijf en de banken. Er bleek van alles mis te zijn met de informatieverschaffing richting beleggers. Meest omstreden was de verkoop van aandelen van Brink een paar maanden vóór de verkoop, tegen een aanmerkelijk lagere prijs. Die verkoop, in het prospectus eufemistisch transfer van aandelen genoemd, was door Brink bedoeld om 90 miljoen dollar voor haar en haar gezin „veilig te stellen”.

„Ik heb inderdaad een déjà-vu”, zegt Jan Maarten Slagter, directeur van beleggersvereniging VEB, die na tien jaar procederen en onderhandelen eind 2010 een schikking bereikte, waarbij gedupeerde beleggers ruim 100 miljoen euro tegemoet kunnen zien. Slagter was ten tijde van World Online’s beursgang financieel redacteur van Het Financieele Dagblad. „Het is de verbluffende combinatie van een gecreëerde hype, een grote tegenvaller op de eerste handelsdag, verwoede pogingen van banken om het verlies te beperken én, zoals het zich nu laat aanzien, hiaten in de informatieverschaffing richting beleggers.”

Dat laatste is sinds gisteren mede inzet van een aantal aangekondigde onderzoeken en rechtszaken over de al even mislukte beursgang van Facebook, vorige week vrijdag. Ook hier gleed de koers, na een aanvankelijk opleving op vrijdag, na het weekend onderuit. Gisteren, vermoedelijk door steunaankopen van betrokken banken, steeg het aandeel weer licht. Maar de verwachte hausse bleef uit. Sinds vrijdag verloor het bedrijf van Mark Zuckerberg ruim 16 miljard van z’n beurswaarde.

Toezichthouders en de Amerikaanse Senaat stellen een onderzoek in en verschillende beleggers hebben dagvaardingen ingediend tegen zowel het bedrijf als zakenbank Morgan Stanley. Belangrijk verwijt: heeft, de hoofdaannemer van de beursgang inderdaad informatie over getemperde groeiverwachtingen (waar Facebook zelf voor had gewaarschuwd) wel adequaat aan alle beleggers doorgegeven? Of alleen aan een bepaalde groep belangrijke klanten? Bij alle beurshandel is het gelijk en gelijktijdig informeren van alle beleggers essentieel en wettelijk verplicht.

Ook zijn er beleggers die hun pijlen richten op technologiebeurs Nasdaq, waar het aandeel Facebook sinds vrijdag wordt verhandeld. Haperingen in het handelssysteem zorgden voor grote vertragingen in de verwerking van koop- en verkooporders. Sommige beleggers kregen pas na het weekend bevestiging van hun transacties, op een prijs van vóór het weekend, terwijl de koers inmiddels was gezakt. Nasdaq heeft inmiddels een bepaalde compensatie in het vooruitzicht gesteld.

Wat onder World Online-beleggers destijds extra woede wekte, was het zogenaamde friends and family-programma. Waar gewone beleggers wegens te grote belangstelling géén of heel weinig aandelen konden kopen, kregen bevriende relaties van het bedrijf of de bank voorrang. Onder hen bekende figuren als rockster Tina Turner, prinses Sara Ferguson en ondernemer Jaap Blokker. Voor zover bekend gaf Facebook niet zo’n voorkeursbehandeling, maar begin vorig jaar ging zakenbank Goldman Sachs wel langs belangrijke clientèle om deze de kans te geven vooruitlopend op een mogelijke beursgang aandelen te kopen. Het bedrijf werd toen gewaardeerd op 50 miljard dollar. Die investeerders hebben vrijdag, in elk geval op papier, miljarden verdiend.

Volgens directeur Slagter van de VEB is er overigens ook een belangrijk verschil met World Online. „Facebook is een echt bedrijf, met een bewezen trackrecord van omzet- en winstgroei. Het bedrijf heeft 900 miljoen klanten en verdient miljarden. World Online had nog nooit winst gemaakt. Dat was echt gebakken lucht.”