Facebook maakte geen geheim van zwakke plek

Facebook heeft op mobiele platforms meer concurrentie en minder mogelijkheden voor advertenties.

Boze beleggers overwegen claims tegen Facebook na een teleurstellende beursgang. Ze waren doof en blind voor waarschuwingen dat de resultaten van Facebook tegenvallen, onder meer omdat het netwerk nog geen munt weet te slaan uit de opmars van de smartphone en het mobiele internet. Maar daar wordt aan gewerkt, blijkt uit de nieuwe Facebook camera-app voor de iPhone. Deze standalone applicatie heeft zelfs een Nederlands tintje.

Hoe halsstarrig kun je zijn? Naarmate de waardering voor Facebook in de aanloop naar de beursgang toenam, groeide het aantal waarschuwingen dat het grootste sociale netwerk ter wereld de opgeklopte verwachtingen niet kan waarmaken. Het kon voor ervaren beleggers geen verrassing meer zijn dat Facebook moeizaam aansluiting vindt bij de smartphonemarkt.

Ook oprichter Mark Zuckerberg maakte geen geheim van de achilleshiel van zijn uitvinding. Op vrijdag 11 mei, tijdens een presentatie voor investeerders, vertelde Zuckerberg dat verbetering van de Facebook-app voor mobiele telefoons de hoogste prioriteit heeft. Meer dan de helft van de gebruikers logt in via een tablet of smartphone en op die toestellen is de concurrentie groot.

Groot geworden door  foto’s

De naam zegt het al: Facebook werd populair omdat je makkelijk foto’s kunt delen met anderen en een blik kunt werpen in het leven van vrienden en (on-)bekenden. Meer dan 900 miljoen mensen gebruiken het sociale netwerk als een levend fotoarchief. Andrew Bosworth, een van de leidinggevende Facebook-programmeurs legde het succes zo uit: „Facebook heeft vrij simpele fotosoftware maar werd toch razend populair. Het motto van Zuck is: we moeten niet de beste foto-applicatie maken, maar de software waarmee je het beste kunt delen.”

Facebook, opgericht in 2004, werd groot in het tijdperk van pc’s en laptops. Inmiddels is de smartphone de meest gebruikte camera. Die gadget biedt veel meer mogelijkheden om foto’s te delen met de buitenwacht en Facebook heeft concurrentie van tientallen foto-apps. Het bekendste voorbeeld, Instagram, werd in april voor een miljard dollar overgenomen in een haastige deal – 500 miljoen dollar boven de geschatte waarde. Zo sloeg Facebook twee vliegen in één klap: het haalde een concurrent uit de markt en kocht programmeertalent dat de eigen Facebook-app moest verbeteren.

Maar er zijn meer concurrenten, zoals Path, een sociaal ‘micronetwerk’ voor intimi. Gericht op mobiele gebruikers en ontworpen door een voormalig Facebook-medewerker. Of het snelgroeiende Pinterest, het virtuele prikbord.

Apple en Google liggen dwars

Facebook wordt in zijn mobiele ambities gedwarsboomd door bedrijven die de smartphonemarkt domineren. Apple gaf bijvoorbeeld wel Twitter directe toegang tot het besturingssysteem van de iPhone, maar Facebook kreeg die bevoorrechte positie niet. Ook Google, bedenker van het Android-platform en Facebooks belangrijkste concurrent op de advertentiemarkt, zal Zuckerberg geen voorkeursbehandeling geven. Android is immers al een uithangbord van alle Google-diensten.

Facebook zal moeten schipperen tussen belangen van beleggers en gebruikers en op de mobiele telefoon is die speelruimte gering. Een klein scherm biedt weinig plek aan advertenties, gebruikers storen zich eerder aan commerciële bemoeienis. Ook sociaal netwerk Twitter begint nu pas voorzichtig met de introductie van advertenties op smartphones: de markt voor mobiele advertenties staat nog in de kinderschoenen. En Zuckerberg heeft herhaaldelijk bezworen dat hij de belangen van zijn gebruikers hoger acht dan die van beleggers.

Een ander spanningsveld: mobiele gebruikers zijn gecharmeerd van eenvoud; de populairste applicaties zijn de programma’s die één taak simpel en goed uitvoeren. Maar Facebook propageert het rijke online leven en wordt alsmaar complexer door de koppeling van muziek, video en televisiediensten. Dat is lastig te vangen in een klein schermpje. Dat stimuleert geruchten over Facebooks plannen voor een eigen mobiel besturingssysteem.

Een nieuwe foto-app voor iOS

Facebooks nieuwe foto-app voor de iPhone en iPadFacebooks nieuwe foto-app voor de iPhone en iPad

Facebook stak veel energie in het Open Graph-platform, maar het mag zijn belangrijkste aantrekkingskracht – simpel foto’s delen – niet vergeten. Anders verliest het de aansluiting bij het mobiele web, dat groter wordt dan het vaste internet. De eerste zet deed Facebook vandaag al; het kondigde een nieuwe fotoapplicatie voor de iPhone aan. De app heeft overeenkomsten met Instagram (onder meer fotofilters), maar is beperkter. Er zit zelfs een Nederlands tintje aan, want de foto-app valt onder de verantwoordelijkheid van Dirk Stoop. Hij maakte deel uit van het Amsterdamse softwarebedrijf Sofa dat vorig jaar door Facebook werd opgekocht. Blijkbaar was de eigen app bedoeld als potentiële Instagram-concurrent en was de overname vooral bedoeld om concurrentie uit de markt te halen.

Je digitale erfenis

Zuckerberg en zijn 3.500 medewerkers hebben één belangrijke troef: veel mensen delen al jarenlang hun foto’s via Facebook. Zo bouwden ze een rijke erfenis aan beeldmateriaal op. De Facebook Timeline is niet alleen een online dagboek, maar ook een fraai vormgegeven kooi om gebruikers vast te houden in het netwerk, van hun geboorte tot de (digitale) dood. Zo hoopt het sociale netwerk onmisbaar te blijven, noodzakelijk om de optimistische groeiprognose waar te maken.

Voor gebruikers die daar geen boodschap aan hebben: vraag Facebook om een kopie van alle gegevens via Accountinstellingen/Een kopie downloaden. Je krijgt dan het archief van alle Facebook-activiteiten, inclusief de geuploade foto’s en video’s.