Een Russische cellist en ander buitenlands vuil

Rochelen mag, op straat spugen ook, maar er zijn grenzen aan horkerig gedrag in China, zeker voor buitenlanders. De Russische musicus Oleg Vedernikov is als eerste cellist van het Pekingse Symfonie Orkest ontslagen omdat hij in de trein van Shanghai een medereizigster had uitgescholden. In vloeiend Chinees.

De vrouw had zich gestoord aan de blote voeten van de Rus op de stoel naast haar. Na een vriendelijk klapje op zijn voeten in de veronderstelling dat hij geen Chinees sprak, reageerde hij met „ah, lekker, net de massage van een domme hoer”.

Een filmpje van het incident stond binnen een week bovenaan de lijst meest bekeken filmpjes. De directie van het staatsorkest kon niet anders dan de Rus de wacht aanzeggen. Toen kort daarop op het Chinese tv-journaal een video werd vertoond van een bezopen Brit die in Peking een vrouw tegen haar zin betastte, waren de rapen gaar. Een anti-buitenlanderssentiment golfde door de digitale media.

De heftigste reactie kwam van de Chinese tv-presentator Yang Rui, die op zijn blog opriep „al het buitenlandse vuilnis uit China te smijten”. Een opvallend paranoïde tekst van de doorgaans beminnelijke tv-journalist, die op CCTV het Engelstalige programma ‘Dialogue’ presenteert.

Yang vond het ook terecht dat de ‘buitenlandse hoer’ Melissa Chan van Al-Jazeera International het land was uitgezet. Hij riep de politie op al het buitenlandse tuig te arresteren en „al die Europese en Amerikaanse werklozen die hier ons geld en onze vrouwen komen stelen” te verwijderen. Yang verwees naar de grote aantallen jonge Amerikanen, Spanjaarden, Grieken en Italianen die in China willen vinden wat thuis niet lukt: werk en echtgenotes.

De incidenten bleven niet zonder officieel gevolg: de Pekingse politie is dit weekend begonnen aan een campagne van drie maanden om de verblijfsvergunningen van buitenlanders te controleren. Shanghai en Guangzhou volgen. Voor het eerst moest ik deze week in een hoofdstedelijk metrostation en op treinstation Peking-Zuid mijn paspoort tonen. De eerste oogst is overigens niet erg indrukwekkend: van de 20.000 gecontroleerde buitenlanders zijn er drie illegaal in China, een Ghanees en twee Noord-Koreanen. Er wonen in totaal 27 miljoen buitenlanders in China, hoofdzakelijk Aziaten.

Chinees nationalisme is al vaker omgeslagen in xenofobie en racisme – van de Bokseropstand in 1900 tot de anti-Franse demonstraties in 2008 en de felle, persoonlijke aanvallen in de media op de Amerikaanse ambassadeur Gary Locke na de zaak rond de jurist Chen Guangcheng.

Het Westen, inclusief Japan en India, wordt in tijden van onzekerheid over de politiek (de machtswisseling verloopt problematisch) en de economie (dalende groei) aangewezen als de bron van de problemen. Als het om de daling van de economische groei gaat hebben de Chinezen zelfs gelijk.

CCTV-journalist Yang Rui heeft gisteren zijn excuses aangeboden. De Russische cellist Vedernikov ook. Maar Yang is een held op internet en behoudt zijn baan. Vedernikov keert als werkloze violist naar Moskou.

Oscar Garschagen