De schaduw van de boomwortel

‘Lightdome’ (2011) van de Rotterdamse kunstenaar Wouter Venema. Beeld Tent

Secret Gardens. T/m 10 juni . Witte de Withstraat 50, Rotterdam. Inl.: tentrotterdam.nl. De geheime tuin. CBK, Nieuwe Binnenweg 75, Rotterdam. T/m 3 juni.

Een boom krijg je bijna nooit helemaal te zien. De onderkant ontbreekt, die zit verpakt in de grond, één been voor eeuwig ingezwachteld. In de Rotterdamse kunstruimte tent is die onderkant nu wel te zien. De Italiaanse, in Rotterdam wonende kunstenaar Giuseppe Licari hing een aantal bomen in de middenzaal van Tent. Je kunt onder de wortels doorlopen, in een soort schemering, alsof je je onder de grond bevindt. Maar het is wel zo licht dat de wortels schaduwen kunnen werpen – waarschijnlijk voor het eerst.

Licari exposeert het werk, dat Humus heet, op Secret Gardens, een tentoonstelling gewijd aan de natuur als onderwerp van beeldende kunst. De natuur is al eeuwen onderwerp van de beeldende kunst. Maar wat opvalt in Tent is dat deze van onderwerp tot materiaal is gepromoveerd. Waarom een boom schilderen als je ook de boom zelf kunt exposeren?

Met evenveel recht zou je van een degradatie kunnen spreken. Waarom de boom exposeren als je hem kunt schilderen? Is dat niet veel knapper? Je kunt ook allebei niet doen: dan doet de verbeelding al het werk, zoals bij het doolhof van drie andere Italiaanse kunstenaars, die alleen de contouren van dat doolhof op de vloer aangaven.

De bevrediging van de illusie schenkt in Tent vooral het werk van Anne van Eck, die van gips, hars en hout vogels maakt die er van een afstand bedrieglijk echt uitzien en van dichtbij helemaal niet. Voor de tentoonstelling in Tent bracht curator Willie Stehouwer, die al eerder tentoonstellingen aan het onderwerp wijdde, diverse manieren van de natuur te lijf gaan bijeen.

Dat het toch nog weer anders kan is te zien in de zustertentoonstelling De geheime tuin in het Centrum Beeldende Kunst in Rotterdam. Daar halen kunstenaars de natuur niet de kunst binnen, maar gaan ze andersom te werk. De kunstenaar als actievoerder, en, in dit geval, als tuinman. Giuseppe Licari maakt daar bijvoorbeeld samen met middelbare scholieren uit Rotterdam microtuintjes, die stukjes ‘nieuwe natuur’ in Rotterdam moeten worden. Een tuintje ter grootte van een stoeptegel kan met behulp van Bureau M.E.S.T. door Rotterdammers geadopteerd worden en voor de deur worden geplaatst.

Op 3 juni wordt een groot aantal tegels gelegd tussen het CBK en Tent in Rotterdam. De openbare ruimte als ‘Hortus Publicus’. Op de Nieuwe Binnenweg waren eind april al stokrozen in speciale tegels geplant, naar een ontwerp van Patrick Kruithof.