Waarom is Robert M. niet per misdaad bestraft?

Waarom is Robert M. niet per kind veroordeeld, vraagt Merel Hoogmoed zich af. Hij kreeg maandag 18 jaar gevangenisstraf (en tbs). Dat is drie maanden per kind, rekende ze uit. „Als ik drie keer door rood zou rijden, krijg ik ook drie boetes.”

Ja, bij rijden door rood licht gebeurt dat. Maar die boetes zijn een ‘bestuurlijke afhandeling’, legt Eelke Sikkema uit. Hij is medewerker strafrecht van het Willem Pompe instituut voor strafrechtwetenschappen van de Universiteit Utrecht. „Als je voor de rechter komt, dan geldt voor gevangenisstraffen de samenloopregel.” Wetboek van Strafrecht art 55 t/m 63 (zie www.wetboek-online.nl). Als je voor meerdere feiten tegelijk berecht wordt, kan je nooit worden veroordeeld tot meer dan de straf voor het zwaarste misdrijf plus eenderde. Voor Robert M. was dat 20 jaar (15 jaar voor gemeenschap met een kind plus eenderde). Dat was de eis van het OM, meer kon niet.

Dat lijkt onrechtvaardig, dat je met zoveel misdaden maar eenderde meer straf kan krijgen dan iemand met een enkele misdaad. Maar optellen van straffen zou weer tot ‘te grote hardheid’ leiden, volgens de wetgever. „En in de praktijk komt de maximale straf meestal toch niet in beeld”, aldus Sikkema. De Amsterdamse zedenzaak is een uitzondering. De regel moet vooral voorkomen dat iemand die tien keer een tube tandpasta heeft gestolen veroordeeld wordt tot 10 x 4 = 40 jaar.

De regel geldt met terugwerkende kracht: voor alle strafbare feiten die vóór een veroordeling zijn gepleegd. Dat leidde eind vorig jaar tot verontwaardiging bij de rechtbank van Amsterdam. Een man zat al een straf uit van 15 jaar en 9 maanden voor onder meer gijzeling en doodslag, toen ontdekt werd dat hij daarvoor ook een serie akelige verkrachtingen had gepleegd. Op basis van de samenloopregeling kon de rechter voor die nieuw ontdekte maar oude misdaden slechts 4 jaar en 3 maanden extra straf opleggen. Want vanwege de samenloopregeling was de totale maximale straf 20 jaar (15 jaar van de gijzeling plus een derde). Dat vond de rechtbank onrechtvaardig en legde tóch 10 jaar extra op.

Ook een vraag voor deze rubriek? Mail naar vraag@nrc.nl