Thilo Sarrazin rekent af met euro en schuldgevoel

Oud-bankier Thilo Sarrazin zorgde twee jaar geleden in Duitsland voor opschudding met een boek over het falen van het multiculturalisme. Nu is de euro aan de beurt.

De grootste provocateur van Duitsland heeft weer toegeslagen. Oud-politicus en voormalig bankier Thilo Sarrazin, die twee jaar geleden een uiterst omstreden boek schreef over immigratie en integratie in Duitsland, heeft met een bijna perfect gevoel voor timing een nieuw werk gelanceerd waarin hij korte metten met de euro maakt. En prompt is ook over het taboedoorbrekende Europa braucht den Euro nicht (Europa heeft de euro niet nodig) een felle discussie ontbrand.

Kennis van zaken valt hem niet te ontzeggen. Sarrazin was ooit een hoge ambtenaar op het Duitse minister van Financiën, bracht adviezen uit over de eenwording van de twee Duitse munten na de val van de Muur en was bestuurslid van de Bundesbank, de Duitse centrale bank. De Europese eenheidsmunt en de monetair-politieke besluitvorming daarover waren zijn dagelijks werk.

Nu rekent hij af met de euro. En met politici die de munt destijds tegen alle economische wetmatigheden in hebben doorgedreven. Aan nuanceren doet Sarrazin niet. Hij zet de discussie op scherp: Duitse pleitbezorgers van de eurobonds (Europese obligaties) worden gedreven „door een zeer Duitse reflex. De boetedoening voor de Holocaust en de oorlog is pas dan voorbij als ook wij [de Duitsers] ons geld in Europese handen hebben gelegd.”

Waarmee Sarrazin de volkerenmoord op de Joden in verband brengt met de eurocrisis. In Duitsland is dat niet alleen ongepast; het is een taboe dat alleen op straffe van verkettering kan worden doorbroken. Vergelijkingen met de Holocaust hebben al menig bestuurder de kop gekost. Maar Sarrazin lijkt onaantastbaar.

Met zijn vorige boek, Deutschland schafft sich ab, keerde hij zich tegen de tolerante immigratiepolitiek van Duitsland en de zijns inziens mislukte integratie van met name moslims. De gevestigde politiek reageerde woedend en geschokt op deze politiek incorrecte opvattingen. Maar de lezer gaf Sarrazin gelijk: zijn boek haalde een miljoenenoplage. Hij was wekenlang gast in talkshows en groeide met zijn uitstraling van gortdroge ambtenaar uit tot held van de natie. Hij werd miljonair.

Zijn 460 pagina’s dikke Europa braucht den Euro nicht. Wie uns politisches Wunschdenken in die Krise geführt hat is beter ontvangen dan zijn vorige werk, dat door de pers massaal werd afgekraakt. In de linkse Tageszeitung – een ideologische tegenstander van Sarrazin – heeft de recensent het over „treffende economische theorieën”. Hij prijst Sarrazin als econoom die ingewikkelde materie voor leken toegankelijk maakt.

De Frankfurter Rundschau merkt op dat de auteur andermaal aanhaakt „bij de Duitse mainstream”. De Amerikaanse econoom Michael Burda, hoogleraar aan de Berlijnse Humboldt Universität, schrijft in de Tagesspiegel: „Dit boek is actueel, onderhoudend en – zoals te verwachten – provocerend.”

Sarrazin keert zich tegen de opvatting, vooral uitgedragen door bondskanselier Angela Merkel en andere politici, dat het gemeenschappelijke project Europa faalt als het misloopt met de euro.

Zijn vergelijking met de genocide op de Joden is de auteur niet in dank afgenomen. De voorzitter van de Zentralrat der Juden in Deutschland, Dieter Graumann, merkte gisteren verstoord op dat Sarrazin „in zijn hang naar maximale aandacht” er niet voor terugdeinst „de Holocaust te misbruiken”.

Joost van der Vaart