Nee, wetenschapper! Actie voer je niet vanuit kantoor

De vandaal die dit weekeinde vernielingen aanrichtte bij het genetische laboratorium Rothamsted bij Londen opereerde alleen. Hij heeft schade veroorzaakt, maar niet aan het experiment dat hij wilde verstoren. Dat heeft Rothamsted gezegd tegen het tijdschrift Nature.

Rothamsted doet veldproeven met genetisch gemanipuleerde (GM-) tarwe, die een luizenafstotend middel bevat. De actiegroep Take the Flour Back wil op 27 mei de proefgewassen ‘ontsmetten’, lees: vernielen

Een deel van de discussie tussen actiegroep en onderzoekers is verlopen via video’s op internet. Deze video’s laten opmerkelijke verschillen zien.

Take the Flour Back stelt dat er een gen van een koe in de tarwe zit en begint zijn filmpje met een loeiende kruising tussen een koe en een brood. Volgt een vlotte animatie waarin een schattig legopoppetje een veld met GM-tarwe tegenkomt en uitleg krijgt van een koe. Het filmpje is kleurig, met opgewekte muziek op de achtergrond. De uitleg van de koe overtuigt zichtbaar het legopoppetje: haar uitdrukking verandert van blij in boos. Een boer, een bakker en iemand uit de Derde Wereld – stijlvast in legogedaante – doen ook hun beklag. Terwijl de muziek ruig en opzwepend wordt, marcheert een groeiende meute op naar het proefveld. Het is een propagandistisch stukje vakwerk.

Het antwoord van Rothamsted is tenenkrommend. Vier medewerkers zitten in een slecht verlichte ruimte achter een tafel. Een rek met tijdschriften dient als decor. De vier zien er onvoordelig uit en lezen om beurten een passage voor uit een verklaring die als tekst online staat. Het gen in kwestie is niet van een koe, maar synthetisch. Het is hun óók om het milieu begonnen. En of de actiegroep alsjeblieft haar geweten wil laten spreken, want de vernieling van het veld tegenhouden kunnen de onderzoekers niet. In feite smeken ze om genade.

Inhoudelijk zwak is dat ze niet ingaan op diverse beschuldigingen uit de video van Take the Flour Back. Er zouden ook genen zijn ingebracht voor resistentie tegen antibiotica en tegen een herbicide, en er zou geen onderzoek bestaan naar de gevolgen van verspreiding van stuifmeel met deze genen in de natuur. Geen reactie hierop, wat de pr-waarde heeft van de tegenpartij gelijk geven.

En wat is dat voor fatalisme, dat vernieling niet voorkomen kan worden? Nachtelijke besluipingen niet, nee. Maar waarom geen oproep aan alle microbiologen in het Verenigd Koninkrijk om op 27 mei een vreedzaam menselijk cordon te vormen, bij wijze van signaal? Dan zou meteen de openbare discussie kunnen plaatsvinden, die tot nu toe is uitgebleven, omdat de discussie over waar en hoe óók al mislukte.

Als het om propaganda gaat, kan de wetenschap nog heel wat leren van het actiewezen.

Bekijk de video’s op nrc.nl/bekijks