Kritiek van Ombudsman gaat Tweede Kamer veel te ver

Alex Brenninkmeijer zei vorige maand in NRC: "Als er iets fundamenteels misgaat, dan past daar verontwaardiging bij." Foto NRC / Leo van Velzen

Onacceptabel, te politiek, ongefundeerd en ongepast. Zo omschrijft een meerderheid in de Tweede Kamer uitspraken die de Nationale Ombudsman, Alex Brenninkmeijer, vorige maand in NRC Handelsblad deed. Bij VVD, PVV en PvdA is het vertrouwen in de Ombudsman ernstig geschaad.

Brenninkmeijer had gezegd dat het inmiddels demissionaire kabinet de rechtspraak zover lijkt te willen terugdrukken “dat het de vraag is of er nog wat over blijft”. Onder meer het boerkaverbod, het verbod op de dubbele nationaliteit en de dierenpolitie noemde hij “symbolische” wetsvoorstellen.

De Kamer stoorde zich met name aan de veronderstelling van de ombudsman dat het kabinet uit “wrok” zou handelen omdat uitspraken van onafhankelijke rechters de technocratie maar verstoren, zo bleek gisteren tijdens een overleg met de vaste Kamercommissie voor Binnenlandse Zaken. De fracties vonden dat de Ombudsman geen kritiek mag hebben op eventuele motieven van de regering. “Dat kan de Kamer wel doen, maar u niet”, aldus het PvdA-Kamerlid Pierre Heynen, die hem “dringend opriep” terughoudender te zijn.

VVD-Kamerlid Brigitte van der Burg vond dat Brenninkmeijer het onafhankelijke karakter van zijn ambt had geschaad met zijn politieke uitspraken. Het vertrouwen van haar fractie van de Ombudsman was “tot een dieptepunt gedaald”. Heynen zei dat Brenninkmeijers opmerkingen inhoudelijk weliswaar “voor de PvdA als oppositiepartij uit het hart waren gegrepen”, maar ongepast. “Dit kan u niet maken.” De PVV liet bij monde van Eric Lucassen weten de kritiek van de Ombudsman “onacceptabel” te vinden.

‘Kritiek beschadigend voor relatie met Kamer’

Van der Burg (VVD) vond ook dat Brenninkmeijer sommige wetsvoorstellen van het kabinet niet als symbolisch had mogen kwalificeren. De Ombudsman mag zich alleen bezighouden met de vraag of wetten behoorlijk uitgevoerd worden. Ze haalde eerdere vertrouwelijke gesprekken, voorafgaand aan zijn herbenoeming, met de Kamer aan waarin de Ombudsman zou hebben beloofd terughoudend te blijven.

Zijn kritiek in het interview op de Kamer (“het denken lijkt er stil te staan”) vond Van der Burg ook feitelijk onjuist en “de trias politica onwaardig”. PVV’er Lucassen sloot zich daarbij aan door het interview als “beschadigend” voor de relatie met de Kamer te duiden.

Brenninkmeijer had niet de motieven van het kabinet willen kritiseren, maakte hij de Kamerleden duidelijk. Ook zei hij “wat u als grens ziet” voortaan in acht te willen nemen en de signalen van de Kamer “in mijn achterhoofd te knopen”. Kritiek zal hij voortaan “niet wekelijks” in de krant zetten.