Graag gedaan, Super de Boer

Franchisers van het voormalige Super de Boer hebben op grote schaal gefraudeerd. Er werd voor 18 miljoen euro aan omzet verzwegen. De verdachten waren zeer creatief.

Redacteur Detailhandel

Rotterdam. Gerommel met lege kratten bier, gesjoemel met kassa’s en oplichting met marktkraampjes.

Franchiseondernemers van het voormalige Super de Boer hebben op grote schaal gefraudeerd. Uit onderzoek van de Belastingdienst blijkt dat bijna de helft van de 240 supermarktondernemers sinds 2006 voor circa 18,3 miljoen euro aan omzet heeft verzwegen.

De dossiers van de zes „meest frauderende ondernemingen” zijn overgedragen aan de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (FIOD) voor strafrechtelijke vervolging, heeft de Belastingdienst in een verklaring laten weten. Rechercheurs van de FIOD deden eergisteravond invallen bij tien woningen en zes supermarkten in Utrecht, Amersfoort, Hoevelaken, Zevenbergen en Rotterdam. Acht mannen zijn aangehouden.

De overige franchiseondernemers worden niet strafrechtelijk vervolgd; zij krijgen naheffingen opgelegd en boetes tot 100 procent van de te betalen belasting.

Volgens de Belastingdienst verlaagden de franchisers hun omzet kunstmatig door te sjoemelen met de kassa – zij sloegen bijvoorbeeld bedragen retour aan zonder dat een klant een product kwam terugbrengen. Eén ondernemer stak via deze methode ruim 240.000 euro per jaar in eigen zak.

Daarnaast werd er gefraudeerd door de inkomsten van marktkraampjes in de supermarkt niet mee te tellen in de omzetcijfers. Ook werd het systeem voor statiegeld misbruikt. Franchiseondernemers haalden lege kratten bier uit het magazijn opnieuw door de emballagemachine en inden de statiegeldbonnetjes dan vervolgens zelf.

De Belastingdienst zegt de fraude te hebben ontdekt „nadat enkele ondernemers bij boekenonderzoeken tegen de lamp waren gelopen”. Een persvoorlichter zegt desgevraagd dat het reguliere boekenonderzoeken door de Belastingdienst betrof. Deze stonden los van de overname van Super de Boer door Jumbo, eind 2009.

Door de gegevens van alle franchiseondernemers te analyseren, kwamen fraudepatronen naar voren: iedere maandag en vrijdag een bedrag van 2.500 euro afboeken of wekelijks precies hetzelfde bedrag – 499 euro – afromen, „kennelijk in de veronderstelling dat zo’n bedrag niet zou opvallen”. Aangezien de methodes overeenkwamen, gaat het Openbaar Ministerie ervan uit dat de franchisers contact met elkaar hebben gehad.

Supermarktdeskundige Gerard Rutte vindt het „ongelooflijk naïef” van de franchiseondernemers om te denken dat ze hiermee weg zouden komen. Vooral, zegt hij, omdat ze elke week hetzelfde bedrag afroomden. Dat supermarkten last hebben van „lekkage” is niets vreemds: er worden producten te veel besteld, er sneuvelen verpakkingen, er worden artikelen gestolen. Met die derving kunnen ondernemers rommelen, legt Rutte uit, maar dan moeten ze wel elke week een ander ‘schadebedrag’ invullen.

Tegelijk noemt hij de actie van de FIOD, waarbij rechercheurs met „getrokken pistolen” winkels binnenvielen, getuigen van „machtsvertoon”. Ze hadden ook gewoon de administratie mee kunnen nemen, zegt hij.

Retaildeskundige Paul Moers is niet verbaasd dat de fraude bij voormalige Super de Boer-winkels heeft plaatsgevonden. „Super de Boer was een uitermate zwakke supermarktformule. Daar ging van alles mis. En qua opbrengst bungelden de Super de Boer-winkels aan de onderkant van de markt. Dan krijg je dit soort ziekelijke trucjes.”

De supermarktbranche staat zwaar onder druk, vertelt hij. „De omzet stagneert aan alle kanten. Franchisers zien niet alleen de kosten oplopen, maar ook de marges afnemen. Zij zijn vreselijk ongerust.”

Beide deskundigen snappen niet dat de fraude niet eerder intern is opgemerkt. De franchisers sloegen immers producten retour, die niet daadwerkelijk werden teruggebracht naar de winkel. Rutte: „Dat had het hoofdkantoor van Super de Boer op een gegeven moment door moeten krijgen. En anders de accountant wel.”

Staatssecretaris Frans Weekers (VVD) van Financiën heeft de Belastingdienst gevraagd te onderzoeken of dergelijke fraude ook bij andere franchiseketens voorkomt.