ESM, leg dat maar aan de kiezer uit

Deelname aan het noodfonds ESM krijgt ruime steun van de Tweede Kamer. Maar de verkiezingen klonken al door in het debat. „Van straat tot straat ga ik dit verdedigen.”

Een flinke „knoop in de maag”. Daar hebben de Nederlandse burgers volgens VVD’er Mark Harbers last van. „Nee, ze willen geen noodfonds voor de euro. Maar ja, ze willen wel allemaal dat het geld op hun spaarrekening blijft staan. Beide wensen gaan heel moeilijk samen.”

Ook veel Kamerleden kennen die knoop in de maag. Zij spreken zich uit vóór de Nederlandse deelname aan het noodfonds, het Europese Stabiliteitsmechanisme, maar moeten zich verdedigen tegen felle tegenstanders. De verzuchting van Harbers kwam gisteren in het Kamerdebat over het ESM, nadat hij van PVV’er Tony van Dijck het verwijt had gekregen een blanco cheque aan Brussel uit te schrijven „terwijl de heer Harbers volgend jaar 16 miljard euro bezuinigt over de rug van de Nederlandse bevolking”.

Het debat, dat morgen wordt voortgezet, zet de toon voor de verkiezingen van 12 september. Met Europa als een van de belangrijke thema’s. Deelname aan het noodfonds, dat moet bijspringen als een euroland in problemen komt, betekent voor Nederland een storting van 4,6 miljard euro en een garantiestelling van 35 miljard. En, dat valt de Kamerleden misschien nog wel het zwaarst, na ratificatie kunnen Europese Commissie en Europese Centrale Bank tot een noodprocedure besluiten, waarbij kleinere landen als Nederland hun veto verliezen.

Ga dat maar aan de kiezers uitleggen, zo luidt de opdracht voor VVD, CDA, PvdA, D66 en GroenLinks. Zij zijn de voorstanders en kwamen daar direct aan het begin van het debat duidelijk voor uit. Grote aanpassingen van minister De Jager (Financiën, CDA) hoefden zij niet te verwachten: in maart stemde premier Rutte immers al in met het ESM. „Onverantwoord”, noemde PvdA’er Ronald Plasterk het verzet van ongeveer een derde van de Kamer. Hij kondigde aan het noodfonds te verdedigen bij de kiezers. „Van straat tot straat.” En dan zullen zij volgens Plasterk inzien dat , „het niet vanzelf goed komt door de kaboutertjes”, zoals de PVV suggereert.

De Jager poogde vanochtend de „vele misverstanden” rond het ESM uit de wereld te helpen. Hij hekelde het beeld „binnen en buiten deze Kamer” dat het ESM ondemocratisch is, dat Nederland een blanco cheque uitschrijft. Hij verzette zich tegen de harde, „misleidende” taal van de PVV. „Buiten deze zaal worden mensen met deze woorden bang gemaakt. Ook de PVV is daar verantwoordelijk voor.”

Als het aan die partij had gelegen, had het debat over het ESM niet plaatsgevonden. Leider Geert Wilders trachtte vanochtend voor de derde maal via een hoofdelijke stemming het debat uit te stellen, in elk geval tot na zijn kort geding tegen de Staat. Veel meer dan irritatie bij Kamerleden – „klerelijer” klonk gisteren uit een van de bankjes – bereikte Wilders niet. De Kamer wil de ratificatie snel afronden. Als genoeg andere eurolanden dat ook doen, kan het ESM in juli van start. Daarmee zal Europa niet verdwijnen uit de verkiezingsstrijd.