dvd en web

Wer wenn nicht wir. Regie: Andres Veiel

dvd speelfilm ****

In de snoeihard doorstampende kroniek Der Baader Meinhof Komplex speelt Gudrun Ensslin van de Duitse terreurbeweging Rote Armee Fraktion een nare rol. Met minnaar Andreas Baader vormde zij vanaf 1970 een Bonnie & Clyde-achtig duo. In 1975 plegen ze zelfmoord (worden ‘gezelfmoord’, denkt links) in de Stammheimgevangenis. Martelaars dus: desperado’s Baader en Ensslin inspireerden tot in de jaren tachtig Duitse would-be terroristen. Misschien daarom dat Der Baader Meinhof Komplex ze als oversekste, snauwerige hysterici ontluistert, gevangen in sektarische slogans – de weifelende Ulrike Meinhof is hun contrapunt.

Zo kende de wereld Gudrun Ensslin ook, maar zo was ze niet altijd. In Der Bleierne Zeit (‘De loden tijd’, 1980) belichamen Gudrun en haar zus de vraag naar vreedzaam versus gewapend verzet, woord versus daad. Misschien was de domineesdochter gedoemd de daad te kiezen: haar vader – openlijk anti-Hitler, toch vrijwillig naar het Oostfront – belichaamde de onmacht van het woord. Of was het soms de dominante, hardhandige Baader die de ontvankelijke Gudrun tot genadeloze revolutionair maakte? Dat suggereert Wer wenn nicht mir: de RAF geboren uit een folie à deux.

Documentairemaker Andreas Veiel levert een topfilm af, die vooral draait om de relatie van de frêle automutilant Gudrun Ensslin met Bernward Vesper, zoon van nazischrijver Will Vesper. Ze ontmoetten elkaar in 1962 en begonnen een uitgeverij die naast linkse teksten ook de Blut und Boden-romans van pa Vesper publiceerde – Bernward belichaamt de giftige Duitse mix van liefde en schaamte voor eigen ouders. Later dreef het paar uiteen: Bernward in drugsmisbruik en psychoses, Gudrun in de armen van Baader, die haar tot terrorist kneedde.

Wer wenn nicht wir plaatst de wording van een terrorist tegen een panorama van de jaren zestig. Zonder de massascènes van Der Baader Meinhof Komplex, toch een nuttige aanvulling. Meed die film motieven, deze film maakt dat goed.