Bonte avond met blinden op het Festival aan de Werf

Theater Festival a/de Werf. Verschillende voorstellingen op locatie in Utrecht. Inl.: festivalaandewerf.nl

Twee keer een tekst van Tim Etchells, en twee keer schiet die tekort. De Britse schrijver/performer komt in twee voorstellingen voorbij op het Festival a/d Werf: in Donkere Kamer van Dries Verhoeven en in Library (The Quiet Volume). En hoewel beiden bepaalde bekoorlijkheden hebben, stoten de teksten soms ernstig af.

Donkere Kamer, gemaakt voor de Münchner Kammerspiele, gaat over blind zijn, in al zijn facetten. We zien vijf blinde performers, onder wie een zangeres, een pianiste en een danser, die hun leven in het donker belichten. In een intrigerende video in het begin vertelt een blinde vrouw, terwijl ze door de stad loopt, geestig en vol zelfspot over zichzelf en over hoe anderen op haar reageren. Maar algauw verzuipt Donkere Kamer in alle ideetjes. Er is een scène in het pikkedonker, een scène in een club – de spelers getooid met discopruiken, en een rondje waarin zij tastend langs toeschouwers gaan, en die beschrijven („een vrouw in een jurk, kleine handjes, babyhandjes”). Zo waaiert het concept uit en verliest vorm en focus. Verhoeven heeft niet gekozen en creëert zo, oneerbiedig gezegd, een soort bonte avond met blinden.

Maar erger zijn sommige teksten. In de jij-vorm vertelt Etchells ons hoe wij met blinden omgaan. „Je kijkt me medelijdend aan”. Het is vast de bedoeling dat wij dat herkennen, en ons dan generen. Maar ik had nog geen seconde medelijden gevoeld toen Etchells dat alvast voor me invulde. Een moreel appèl aan de toeschouwer kan interessant zijn, maar dan moet het veel subtieler gebeuren. Nu zat Etchells er zo ver naast dat het enkel irritatie wekte.

Datzelfde euvel heeft Library, een op zichzelf sympathieke, bibliofiele ervaring. Hier wordt de toeschouwer, met iPod met instructies, de fraaie Letterenbibliotheek in Utrecht ingestuurd. Op geraffineerde wijze word je gewezen op de schoonheid van woorden, van afzonderlijke letters, van het gewicht van drukinkt op papier. Maar ook hier komt Etchells zich weer met mijn binnenleven bemoeien. „Je kijkt om je heen. Je voelt je ongemakkelijk”. Huh? Nee hoor. Zo slaat hij wederom de plank mis.