Beste actievoerders, verniel alsjeblieft onze tarwe niet

Britse activisten willen een veldje genetisch veranderde tarwe vernielen. De inleidende schermutselingen staan op internetfilmpjes.

Een vandaal die dit weekeinde vernielingen aanrichtte bij het landbouwproefstation Rothamsted bij Londen opereerde alleen. Hij heeft schade veroorzaakt, maar niet aan het tarweveldje dat hij wilde vernielen. Dat heeft Rothamsted gezegd tegen Nature. Rothamsted doet veldproeven met genetisch gemanipuleerde (GM-)tarwe, die een luizenafstotend middel bevat (NRC Handelsblad, 12 mei). De actiegroep Take the Flour Back wil op 27 mei de proefgewassen ‘ontsmetten,’ lees: vernielen.

De argumenten van actiegroep en onderzoekers staan op video’s op internet. Deze video’s laten opmerkelijke verschillen zien. Take the Flour Back stelt dat er een gen van een koe in de tarwe zit en begint zijn filmpje met een loeiende kruising tussen een koe en een brood. Volgt een vlotte animatie waarin een schattig legopoppetje een veld met GM-tarwe tegenkomt en uitleg krijgt van een koe. Het filmpje is kleurig, met opgewekte muziek op de achtergrond. De uitleg van de koe overtuigt zichtbaar het legopoppetje: haar uitdrukking verandert van blij in boos. Een boer, een bakker en iemand uit de Derde Wereld – stijlvast in legogedaante – doen ook hun beklag. Terwijl de muziek ruig en opzwepend wordt, marcheert een groeiende meute op naar het proefveld. Het is propagandistisch vakwerk.

Het antwoord van Rothamsted is tenenkrommend. Vier medewerkers zitten in een slecht verlichte ruimte achter een tafel. Een rek met tijdschriften dient als decor. De vier zien er onvoordelig uit en lezen om beurten een passage voor uit een verklaring die als tekst toch al online staat. Het gen in kwestie is niet van een koe maar synthetisch. Het is hun óók om het milieu begonnen. En of de actiegroep alsjeblieft zijn geweten wil laten spreken, want de destructie van het veld tegenhouden kunnen de onderzoekers niet. In feite smeken ze om genade.

Inhoudelijk zwak is dat ze niet ingaan op diverse beschuldigingen uit de video van Take the Flour Back. Er zouden ook genen zijn ingebracht voor resistentie tegen antibiotica en tegen een herbicide, en er zou geen onderzoek bestaan naar de gevolgen van verspreiding van stuifmeel met deze genen in de natuur. Geen reactie hierop, wat de pr-waarde heeft van de tegenpartij gelijk geven.

En wat is dat voor fatalisme, dat vernieling niet voorkomen zou kunnen worden? Nachtelijke besluipingen niet nee. Maar waarom geen oproep aan alle biotechnologen in het Verenigd Koninkrijk om op 27 mei een vreedzaam menselijk cordon te vormen, bij wijze van signaal? Dan zou meteen de openbare discussie kunnen plaatsvinden, die tot nu toe is uitgebleven omdat de discussie over waar en hoe óók al mislukte.

Als het om propaganda gaat, kan de wetenschap nog heel wat leren van het actiewezen.

De video’s zijn te zien op nrc.nl/wetenschap