Aeneas als een Turkse idealist

Opera

Dido ile Aeneas, Holland Opera/Carthago Consort. Gehoord: 12/05 Herhaling: 24-27, 31 mei en 1-3 juni. Veerensmederij, Amersfoort. Inl.: operaoplocatie.nl **

De ‘actualisering’ van klassieke verhalen wordt in de moderne opera vaak tot in extremen doorgevoerd. Zo ook in Dido ile Aeneas (Dido en Aeneas) van de Holland Opera, deze maand ‘op locatie’ gespeeld in de Veerensmederij, een monumentale fabriek in Amersfoort.

Regisseuse Joke Hoolboom is er duidelijk over: haar bewerking van Purcells Dido and Aeneas (1689) moet ons waarschuwen voor de groeiende intolerantie in Nederland. En daarom moest er aan dit meesterwerk veel veranderen: Aeneas is in dit geval geen dolende prins, maar een Turkse idealist die de wereld rondtrekt in een strijd tegen het onrecht. Dido is geen Carthaagse koningin, maar een asielzoekster in een strafinrichting, wachtend op uitzetting.

Muzikaal kreeg het multiculturele statement gestalte in Turkse volksliederen die Purcells aria’s afwisselden. Hoewel de fragmenten muzikaal niet veel toevoegden, waren ze wel met zorg gekozen. Purcells barokke versieringen vloeiden soepel over in de nog rijkere ornamentiek van het Turkse repertoire. Zo ontstond een natuurlijke cross-over tussen Oost en West.

Op verhaalniveau pakte de politisering minder goed uit. Doordat Dido als gedetineerde werd opgevoerd, verschoof het dramatische zwaartepunt naar haar verhouding tot de wrede gevangenisdirecteur (Purcells ‘tovenaar’). Muziek en tekst vertelden echter over haar noodlottige liefde voor Aeneas. Zo botsten twee verhaallijnen voortdurend op elkaar.

De droge akoestiek van de Veerensmederij stelde de zangers voor een grote uitdaging. De sonore stemmen van Sinan Vural (Aeneas) en Frank Wong (de tovenaar) hadden voldoende draagkracht, maar Madieke Marjon (Dido) en Iris de Koomen (Belinda) wisten hun publiek maar moeilijk te bereiken.

Ook kregen zij weinig steun van het Carthago Consort onder leiding van Niek Idelenburg, dat hen met een opvallend kleine toon begeleidde. Zo kwam van Purcells bloedstollende dramatiek weinig tot uitdrukking.