Politici zijn net mensen: verantwoording is saai

Het zal u zijn ontgaan, maar vorige week woensdag was het Verantwoordingsdag. Het moment dat ministeries hun jaarverslagen naar de Kamer sturen. Het kabinet gaf vorig jaar 270,1 miljard uit. In de jaarverslagen staat waar het geld naartoe ging, of die uitgaven nuttig waren en volgens de wet plaatsvonden.

Niet onbelangrijk, zou je zeggen. Toch is de houding waarmee politici en journalisten deze informatie ontvangen het best te beschrijven als totale desinteresse. De belangstelling is zo gering dat het ministerie van Financiën de papieren rapporten verving door een website.

De stille ontvangst legt een oud Haags gebruik bloot: dromen en beloften zijn interessanter dan het controleren of de beloften zijn waargemaakt en dromen uitgekomen zijn.

Voor journalisten geldt dezelfde logica. Het beste bewijs daarvan is het contrast tussen de stilte van afgelopen woensdag en de lichte hysterie die altijd in aanloop naar Prinsjesdag ontstaat in een poging wat flarden uit de de Miljoenennota te ‘brengen’.

Politici zijn net mensen: allemaal vinden ze verantwoording belangrijk. Is het eenmaal zover, dan doen ze liever iets anders. Neem het CDA als voorbeeld. De partij die bijna scheurde door anderhalf jaar gedoogsteun van de PVV moest een nieuwe leider kiezen. Enkelen staken hun vinger op: moesten sommige kandidaten niet eerst verantwoording afleggen over hun desastreus uitgepakte keus voor de PVV? Het antwoord was een luidkeels nee, onder meer verwoord door een van die kandidaten, Henk Bleker. Het zou „gevaarlijk” zijn de „toekomst laten vertroebelen door de PVV-geschiedenis”. Hijzelf, beloofde Bleker, zou „vanaf nu het woord PVV niet meer gebruiken”.

Bij de VVD hopen ze intussen dat niemand er op komt de verkiezingsbeloften van 2010 naast de begroting van 2013 te leggen, die de regeringspartij net heeft uitonderhandeld. Zo schreef de partij van premier Rutte in 2010 nog: „Een nog hogere belasting is voor de VVD onacceptabel [...] Goede prestaties moeten niet worden wegbelast.” In de begroting voor 2013 werd dat: „Hogere inkomens worden in 2013 tijdelijk extra belast met een werkgeversheffing.” Het is niet de enige gebroken belofte.

Mooi uitzoekwerk voor journalisten, naast het analyseren van de verkiezingsdebatten.