Modern leven verhoogt bloeddruk indianen

‘Far from the madding crowd’ – ver van de gekmakende menigte. De titel van Thomas Hardy’s doorbraak als romanschrijver (1874) geeft aan dat het verhaal zich afspeelt op het platteland, ver van de grote stad. Hardy verwoordde het romantische denkbeeld dat een leven op en van het land een weldadige rust ademt en dat de mens die naar de stad trekt kiest voor ‘gekmakende drukte’, of, in hedendaagse termen, voor een leven vol stress. ‘Natuurmensen’ zouden minder jachtig leven en daarom gezonder zijn dan de moderne stadsmens.

De Amerikaanse antropoloog Michael Gurven (universiteit van Californië – Santa Barbara) is niet van mening dat de gezondheid van mensen gaandeweg het moderniseringsproces vermindert. Maar hij heeft wel een gedeeltelijke bevestiging gevonden voor het negentiende-eeuwse stereotype van weldadige rust onder pre-moderne mensen.

Gurven deed van 2002 tot 2010 onderzoek onder de Tsimane, een indiaans volk van 11.000 zielen in het tropische laagland van het Boliviaanse Amazonebekken. De Tsimane leven deels van tuinbouw (bananen, maïs en maniok), deels van visvangst en jacht. Gurven en zijn team volgden in die acht jaar 2.296 volwassen Tsimane in 82 dorpen. Ze kwamen tot de conclusie dat de kans op hart- en vaatziekten niet onvermijdelijk toeneemt met het klimmen der jaren.

Maar 3 procent van de Tsimane heeft hoge bloeddruk, tegen 33,5 procent van de inwoners van de Verenigde Staten. Bij Tsimane-vrouwen stijgt de bovendruk in tien jaar met 2,86 mm Hg (kwikdruk) en de onderdruk met 0,95 mm Hg. Bij volwassen mannen stijgt de bovendruk in 10 jaar met 0,91 mm Hg en daalt de onderdruk met 0,02 mm Hg. Bij Amerikanen boven de 40 stijgt de bovendruk gemiddeld met 7 mm Hg in tien jaar.

Gurven bespeurde een verband tussen de ‘modernisering’ van de indianen – gemeten aan de afstand tot de dichtstbijzijnde stad, al of niet roken, opleidingsniveau en kennis van het Spaans – en bloeddruk. Die laatste was iets hoger bij meer blootstelling aan de buitenwereld.

Gurvens bevindingen staan deze week in Hypertension, het tijdschrift van de Amerikaanse pendant van de Nederlandse Hartstichting.