JP Morgan kan een voorbeeld nemen aan HSBC

Het handelsverlies van JP Morgan heeft vragen opgeworpen over het risicobeheer bij de grootste financiële instelling van Amerika. Hoewel de door Jamie Dimon geleide bank veel van de problemen heeft weten te vermijden waar concurrenten op zijn gestuit, is de manier waarop JP Morgan met zijn grote liquiditeitsreserves omgaat aan een herziening toe. Eén van de concurrenten van JP Morgan, HSBC, zou kunnen laten zien hoe dat moet.

De balans van 2,5 biljoen dollar (1,96 biljoen euro) van die Britse bank is zelfs nog groter dan die van JP Morgan (1,8 biljoen euro). Beide kredietverstrekkers hebben tijdens de crisis deposito’s naar zich toe getrokken, waardoor ze grote hoeveelheden overtollige liquiditeit op de balans hebben staan. De zogenoemde ‘chief investment office’ (CIO, de afdeling voor beleggingen) van JP Morgan, die verantwoordelijk is voor de handelsverliezen van misschien wel 5 miljard dollar (3,92 miljard euro), beheert een portefeuille van 360 miljard dollar (282 miljard euro). Eind maart beheerde HSBC voor 402 miljard dollar (315 miljard euro) aan financiële beleggingen. Daarnaast had de bank ook nog eens 153 miljard dollar (120 miljard euro) geparkeerd bij centrale banken.

Hoewel de waarde van de reserves van HSBC gevoelig is voor de rentestand, probeert de bank zo weinig mogelijk kredietrisico’s te nemen. Eind 2011 bestond twee derde van haar financiële beleggingen uit obligaties van staten of staatsinstellingen. De bank heeft onlangs ook een herschikking van haar bezittingen doorgevoerd, door geld weg te halen uit de staatsobligaties van eurozonelanden en dit onder te brengen bij centrale banken. In tegenstelling tot JP Morgan, dat lijkt te zijn verrast door bewegingen op de markt voor credit default swaps (een soort kredietverzekeringen), maakt HSBC geen gebruik van kredietderivaten om zijn reserves te beheren.

Openheid is een ander verschil. HSBC maakt regelmatig bekend hoeveel inkomsten de bank genereert uit het Balance Sheet Management (balansbeheer). Die inkomsten zijn aanzienlijk: in de eerste helft van 2009 verwezenlijkte de betreffende afdeling voor 3,35 miljard dollar (2,63 miljard euro) aan inkomsten – 8 procent van het totaal van de bank. JP Morgan is minder transparant: op basis van een analyse van stukken die de bank aan de toezichter heeft doen toekomen, schat onderzoeksbureau Tricumen dat de omzet van zijn CIO-afdeling de afgelopen twee jaar 6,8 miljard dollar (5,33 miljard euro) heeft bedragen. Maar dit is voor de buitenwereld nauwelijks zichtbaar, zodat beleggers moeite hebben er een juiste waardering aan te hechten.

Het laatste verschil zit hem in de ondernemingsstructuur. Ina Drew, het vertrekkende hoofd van de CIO-afdeling van JP Morgan, bracht rechtstreeks verslag uit aan Dimon. De gelijksoortige afdeling van HSBC staat daarentegen onder toezicht van de chef van de zakenbankdivisie én de financieel directeur. Bovendien moet de raad van commissarissen zijn goedkeuring hechten aan grote beleidsveranderingen.

De aanpak van HSBC is niet waterdicht: staatsobligaties blijken lang niet altijd risicovrij. En het beleid strekte zich blijkbaar niet uit tot de Amerikaanse afdeling voor subprime-kredieten, die tijdens de crisis grote verliezen heeft geleden. Maar nu JP Morgan zich beraadt op de vraag hoe toekomstige fouten kunnen worden voorkomen, kan het geen kwaad een kijkje te nemen bij HSBC.

Peter Thal Larsen

Menno Grootveld