Is er een verband tussen bloem en flower/flour?

René Pipping vraagt zich af of er een verband bestaat tussen het Engelse en het Nederlandse woord voor bloem. „Ze klinken niet bepaald hetzelfde, maar ze hebben wel twee keer dezelfde betekenis.”

René Pipping heeft gelijk. Het Engelse woord voor bloem is flower. Wordt met bloem meel bedoeld, dan is het flour. Anders geschreven, maar het klinkt hetzelfde.

Laten we eerst eens kijken naar de Nederlandse herkomst van het woord. Margit Rem, universitair docent Historische Taalkunde bij de Radboud Universiteit Nijmegen, verwijst ons door naar de Etymologiebank. Daar staat dat het woord bloem is afgeleid van bloeien. Niet gek, want de betekenis van bloem is „het bloeiende deel van een plant”.

Maar de bloem wordt ook gezien als „het mooiste deel van een plant”. En daar komt de tweede betekenis van het Nederlandse bloem om de hoek kijken. Bloemmeel is zeer fijn gemalen, ook wel het beste soort meel dat je kunt krijgen - de ‘bloem’ onder de meelsoorten dus.

Het Engelse woord flower is niet afgeleid van het Nederlandse bloem, maar van het Franse fleur, dat weer van het Latijnse flora komt. Vandaar het klankverschil. Maar er bestaat wel degelijk een verband tussen flower/flour en bloem, zegt Luisella Caon. Zij is universitair docent bij het departement Engels van de Universiteit Leiden.

Ook Caon gaat voor de herkomst van bloemmeel op zoek in een soort etymologiebank: de Oxford English Dictionary. En ook die zegt: flour is de beste kwaliteit meel. „Net als in het Nederlands komen de betekenissen van flower en flour van hetzelfde basiswoord voor bloem.”

Dit verband bestaat niet alleen tussen het Nederlands en het Engels, zegt Caon. „In het Frans spreekt men ook van fleur als de meelsoort wordt bedoeld: fleur de farine.” En in het Spaans kennen ze een bloem als flor en bloemmeel als flor de harina.

Overigens wordt bloem in sommige talen niet alleen gebruikt om het beste soort meel of het mooiste deel van de plant aan te duiden. Zoals bij de Italianen. Caon: „Tijdens feestjes hebben zij het vaak over de bloem van het gezelschap.”

Ook een vraag voor deze rubriek? Mail naar vraag@nrc.nl