Hare Majesteit kon de Somaliërs net aan

Afgelopen weekend leverde een Nederlands schip een groep vermoedelijke piraten uit aan de Seychellen.

Redacteur Defensie

Rotterdam. Het schip is niet gebouwd om piraten aan te vallen, laat staan om ze te huisvesten. De Hr. Ms. Van Amstel is in de Koude Oorlog ontworpen om vijandige onderzeeboten op de Atlantische Oceaan te bestrijden. Daar was toen behoefte aan. Afgelopen zaterdag meerde het fregat af op de tropische Seychellen om elf van piraterij verdachte Somaliërs over te leveren aan de lokale autoriteiten.

Ruim een week zijn de piraten aan boord hutjemutje gevangen gehouden. Verdeeld over een geïmproviseerde luchtplaats en een hok met matrassen. Bewaakt door vijftien bemanningsleden die ze begeleidden als ze moesten plassen en moesten zorgen dat ze hun mond hielden – verdachten mogen geen afspraken maken over het verhaal dat ze de rechter straks gaan vertellen.

„De situatie was aan boord niet veel langer houdbaar geweest”, vertelt commandant Hans Veerbeek aan de telefoon. „Als we niet dit weekend het verlossende woord hadden gekregen dat ze vervolgd zouden worden, waren we naar Somalië gevaren en hadden we ze daar op het strand gezet. Zonder hun bootjes en hun wapens, maar verder vrij om te doen en laten wat ze wilden.” Zo gaat het namelijk als geen enkel land besluit gevangen piraten te vervolgen. Dat het eilandenrijk in de Indische Oceaan daar, op aandringen van de EU, wel toe overgaat, noemt Veerbeek „een enorme opsteker voor de bemanning”.

Zijn mensen bevrijdden vrijdag een week geleden 17 Iraanse vissers die gegijzeld werden op een traditioneel Arabisch schip. Die kwetsbare dhows worden vaak door Somalische piraten gekaapt om ze als moederschip te gebruiken. Vanaf dit schip hadden de elf vermoedelijke piraten vorige week hoogstwaarschijnlijk geprobeerd een aanval op een Maltees koopvaardijschip te plegen. Toen die – mislukte – kaping gemeld was, ging de Lynxhelikopter die de Nederlanders bij zich hebben op verkenning. Na twee dagen turen over de oceaan werd de dhow gesignaleerd.

De piraten boden geen weerstand tegen de overmacht van het tiental zwaarbewapende mariniers dat vervolgens met rubberbootjes aan boord kwam om de Iraanse bemanning te ontzetten en de Somaliërs mee te nemen, vertelt Veerbeek. „Ze hadden nog wel snel hun ladders en wapens overboord gegooid om te doen alsof ze geen piraten waren.”

Twee maanden geleden is in Brussel besloten dat piraten niet alleen op zee moeten worden bestreden, maar dat ook hun kampen aan de kust mogen worden aangevallen. Op die manier kunnen kapingen voorkomen worden op het moment dat ze beraamd worden. De Kamer bepaalt vandaag of de beslissing over deze uitbreiding controversieel wordt verklaard.

Afgelopen dinsdag meldde het commando van de Europese missie Atalanta voor het eerst dat piraten op land waren bestookt. Een piratenbasis bij de plaats Haradheereb was vanuit de lucht beschoten. Niemand raakte gewond, maar speedboten en wapen- en brandstofopslag gingen in vlammen op. Welke Europese landen de operatie uitvoerden, wil het commando van de missie niet zeggen. Uit angst voor repercussies tegen mogelijke gijzelaars uit die landen, verklaart een woordvoerder in Engeland. Nederland was daar in ieder geval niet bij betrokken, zegt Veerbeek.