Een uniek geval van necrofilie

De vrouwtjeseend lag al twee dagen eenzaam dood langs een rotonde nabij de wijk het Golfpark in Lelystad, tot ze in de vroege avond van 8 mei 2012 gezelschap kreeg van een levende soortgenoot. Een mannetje van de wilde eend (Anas platyrhynchos), met subtiele kleedkenmerken van een tamme parkeend, zat op het kadaver en maakte heftige paarbewegingen. Bioloog Mervyn Roos wist wat hij zag vanuit zijn auto: een duidelijk geval van necrofilie. Het verkeer dat op een afstand van minder dan drie meter langsreed, weerhield de woerd niet van zijn daad. Mervyn had genoeg tijd om naar huis te rijden en zijn camera op te halen. Terug bij de rotonde maakte hij overtuigende foto’s van uniek necrofiel gedrag. We zien de woerd in de karakteristieke gebochelde paarhouding op de buik (!) van het kadaver zitten. Andere foto’s laten zien dat de eend af en toe afsteeg en vanuit verschillende hoeken in de kop, snavel en nek pikte. Later op de avond lag de dode eend er niet meer. Vermoedelijk had een voorbijganger die het niet langer kon aanzien het kadaver opgeruimd.

Sinds ik op 6 november 2001 in deze krant het destijds ‘eerste geval van homoseksuele necrofilie bij de wilde eend’ wereldkundig maakte, heb ik mijn archief met vergelijkbare gevallen van dit opmerkelijke gedrag bij tal van diersoorten kunnen aanvullen en uiteindelijk beschreven in De eendenman (Nieuw Amsterdam, 2009). Mijn conclusie luidde dat necrofiel gedrag bij dieren uitsluitend plaatsvindt wanneer de dood van het ‘slachtoffer’ plotseling is (bijvoorbeeld tegen ruiten, door verkeer, door jacht) en dat de paring direct na de dood volgt. Voorwaarde bleek ook dat het slachtoffer sterft in een voor de soort karakteristieke ‘ontvangende’ paringspositie, die bij vogels nooit de missionarishouding was. Dat lijkt logisch, want op een enkele uitzondering na kruipen of landen vogels voor de paring op de rug van het wijfje. Wat de woerd in Lelystad flikte – paren met een oud lijk dat op de rug ligt – gooit mijn necrofilietheorie, dankzij de oplettendheid van Mervyn Roos, behoorlijk overhoop.

5 juni is het weer Dead Duck Day. Om 17.55 uur precies herdenkt Kees Moeliker buiten bij het Natuurhistorisch Museum Rotterdam het eerste slachtoffer van homoseksuele necrofilie bij de wilde eend. Belangstellenden kunnen daarna ook aanschuiven bij Tai Wu (Mauritsweg 24) voor een zesgangen-eendenmenu.