Oude reumapil werkzaam tegen amoebes

Het middel auranofin, geregistreerd als medicijn tegen reuma, blijkt zeer effectief tegen infecties met amoebes, darmparasieten die bloederige diarree (dysenterie) veroorzaken. Dat schreven Amerikaanse onderzoekers gisteren in een online publicatie in het medisch-wetenschappelijke blad Nature Medicine.

De ontdekking is het resultaat van een systematische zoektocht naar de werkzaamheid van oude medicijnen tegen amoebeinfecties, die wereldwijd naar schatting 70.000 doden per jaar eisen, voornamelijk in ontwikkelingslanden. De onderzoekers richtten zich op oude geneesmiddelen, omdat die al zijn getest op veiligheid, en doorgaans geen octrooibescherming meer hebben waardoor ze relatief goedkoop zijn.

De vondst van auranofin overtrof de stoutste verwachtingen van de onderzoekers. In een celkweek met amoebes bleek het 25 jaar oude anti-reumamiddel maar liefst tien keer effectiever dan het antibioticum metronidazol dat nu wordt gebruikt als voornaamste medicijn tegen amoebeinfecties. Bij proefdieronderzoek met geïnfecteerde muizen en hamsters bleek auranofin het aantal parasieten drastisch te laten afnemen, en was ook de levensbedreigende ontstekingsreactie en de leverschade veel beperkter.

Onder de 910 stoffen die de onderzoekers testten op werkzaamheid tegen amoebes, vonden zij er 11 positief. Auranofin stak er met kop en schouders boven uit. De effectiviteit van de stof tegen amoeben komt volgens de onderzoekers door de aanwezigheid van een goudatoom, dat de resistentie van amoeben tegen zogeheten zuurstofradicalen doorbreekt. De zuurstofradicalen spelen een vooraanstaande rol in de afweerreactie van het lichaam tegen parasieten.

Vanwege de krachtige werking van auranofin zal een lage dosis van het middel volstaan om iemand van amoebes te bevrijden, verwachten de onderzoekers. Ze schatten dat een amoebebehandeling per persoon niet meer dan 2,5 dollar (nog geen 2 euro) hoeft te kosten. Op basis van het onderzoek heeft de FDA het medicijn inmiddels de ‘weesgeneesmiddelen’-status toegekend, wat toelating tot de markt versnelt.