Opeens staat groei centraal in de crisis

Bezuinigen, hakken en snijden. Dat was twee jaar lang het devies. Op een diner zullen Europese leiders het over een andere boeg gooien.

Een informeel diner is wat anders dan een ontspannen etentje. Woensdag komen in Brussel de regeringsleiders en staatshoofden van de Europese Unie bijeen om een vorkje te prikken. Maar gezellig zal het niet worden, daar zijn de gespreksonderwerpen te serieus voor. De leiders zullen praten over economische groei in Europa.

Dat klinkt onschuldig. Logisch dat Europa moet groeien om uit schuldencrisis te komen. Toch is het een beladen onderwerp. Een groter belang aan economische groei hechten, zoals de Franse president Hollande eist, betekent dat het Duitse model van crisisbestrijding (streng bezuinigen) niet langer als het meest probate medicijn wordt gezien.

Na hun ontmoeting vorige week in Duitsland en hun aanwezigheid op de top van de G8 (de groep van acht rijke landen) afgelopen weekend in Washington is het de derde keer in zeven dagen dat de Duitse kanselier Merkel en Hollande de degens kruisen over de eurocrisis. Het wordt duidelijk dat aanpak van Merkel steun verliest. Op de G8-bijeenkomst moest Merkel onder druk van Hollande, de Amerikaanse president Obama, de Britse premier Cameron en de Italiaanse premier Monti zich aansluiten bij de slotverklaring waarin groei en niet bezuinigen centraal stond. Bezuinigen is belangrijk, aldus de leiders, maar het creëren van banen en het herstellen van vertrouwen is van essentieel belang.

Merkel voorkwam dat de G8 landen opriep die zelf niet in crisis zitten (lees Duitsland) om groei te bevorderen door binnenlandse consumptie te stimuleren. Toch zal de Duitse kanselier deze week constateren dat er een alliantie gevormd wordt die voorstander is van plannen die zij zelf heeft afgeserveerd.

Hollande zou op de G8 met een plan zijn gekomen om gezamenlijke Europese staatsobligaties uit te geven. Op deze manier zouden sterke landen als Duitsland (deels) de schulden van zwakke landen dekken. Merkel ziet euro-obligaties niet als crisismiddel. Maar in Brussel kan Hollande steun vinden bij Monti, de Spaanse premier Rajoy en de Europese Commissie.

Woensdag zal waarschijnlijk gesproken worden over een plan om het permanente steunfonds ESM direct banken te laten steunen. Ook dat idee is eerder geopperd, maar stuitte op Duitse weerstand. De Poolse minister van Financiën Rostowski pleitte vandaag in de Financial Times voor een nog grotere rol voor de Europese Centrale Bank. De ECB zou volgens Rostowski onbeperkt Italiaanse en Spaanse staatsobligaties moeten kopen om de rust in de eurozone te bewaren. In het verleden was Merkel tegen politieke druk op de onafhankelijke ECB, terwijl Franse politici daar veel minder problemen mee hadden. Waarschijnlijk zullen de EU-leiders ook kijken of de Europese Investeringsbank een belangrijkere rol kan spelen door grotere projecten in probleemlanden te financieren.

De Franse president Hollande is niet de enige die deze week steun zoek voor zijn plannen. Alexis Tsipras, de populaire leider van Syriza, de linkse Griekse politieke beweging. Tsipras is tegen de bezuinigingsafspraken in Griekenland, maar zegt niet anti-Europees te zijn. Deze week is hij in Parijs en Berlijn om medestanders te vinden. Tsipras wil grootschalige investeringen in duurzame energie en hij vindt dat de ECB rechtstreeks overheden moet financieren. Volgens een interview met persbureau Reuters wilde Tsipras graag een ontmoeting met Hollande, in zijn ogen een bondgenoot. Maar dat vond de Franse president geen goed idee. Hij is geen allemansvriend.