Omstreden 'Lockerbie Bomber'

De enige veroordeelde van de aanslag boven Lockerbie is dood. Maar speelde Megrahi echt een hoofdrol?

Abdel Basset al-Megrahi, de Libiër die als enige schuldig is bevonden aan de aanslag op een PanAm-vliegtuig boven het Schotse Lockerbie in 1988, is gisteren in een villa in de Libische hoofdstad Tripoli overleden aan prostaatkanker. In augustus 2009 was hij op humanitaire gronden vrijgelaten uit een Schotse gevangenis, omdat hij nog maar drie maanden te leven zou hebben. Na thuiskomst verwelkomde de toenmalige Libische leider Moammar Gaddafi hem als een held.

Zelf heeft Al-Megrahi altijd volgehouden dat hij onschuldig was aan de aanslag, waarbij 270 mensen om het leven kwamen. Nog in zijn laatste interview eind vorig jaar noemde hij zichzelf „een onschuldig man”. In die overtuiging stond hij niet alleen. Ook Britse nabestaanden van slachtoffers meenden dat hij slechts als zondebok diende voor de daden van anderen. Een woordvoerder omschreef hem gisteren zelfs als het „271ste slachtoffer van Lockerbie”.

Nabestaanden van de veel talrijker Amerikaanse slachtoffers zagen Megrahi echter als een sleutelfiguur bij de aanslag. Zij waren dan ook furieus over zijn vrijlating.

Megrahi werd in 2001 door een Schotse rechtbank, die tijdelijk naar Nederland was verplaatst, schuldig bevonden aan de aanschaf van een shirt. Daarin zou een tijdsmechanisme zijn gewikkeld, waarmee de bom in een koffer tot ontploffing werd gebracht. Flarden van het shirt werden in Lockerbie gevonden. Vertegenwoordigers van een Zwitsers bedrijf hadden eerder bevestigd dat ze zulke tijdsmechanismen aan Libië hadden verkocht. Megrahi, medewerker van de Libische inlichtingendienst, zou de koffer op een vliegtuig in Malta hebben gezet, waarna die in een later stadium in het PanAm-toestel werd overgeladen. Volgens veel critici was de bewijslast tegen Megrahi echter dun en was hij op de bewuste dag mogelijk helemaal niet op Malta geweest.

Na jarenlange druk van de VS en sancties van de Verenigde Naties besloot Gaddafi alsnog mee te werken aan een proces op neutrale bodem. Megrahi werd uitgeleverd aan de Schotse autoriteiten en de ‘Lockerbie Bomber’ kreeg minimaal 27 jaar.

Zijn ‘humanitaire’ ontslag in 2009 reet bij veel nabestaanden oude wonden open. Te meer omdat bleek dat olieconcern BP hard had gelobbied bij de toenmalige Labour-regering om Megrahi vrij te laten met het oog op vette Libische contracten. De huidige Conservatieve premier Cameron erkende gisteren dat het besluit tot vrijlating verkeerd was geweest.