Liefde komt er genadig af in Hanekes universum

Michael Haneke, Thomas Vinterberg en Christian Mungiu leverden in Cannes alle drie imposante nieuwe films af. Een klassieker lijkt er echter nog niet bij te zitten.

Michael Haneke (grijs haar) en Isabelle Huppert op de rode loper Foto AFP

Een dag voor de première van zijn nieuwe film Amour liep de Oostenrijkse regisseur Michael Haneke hand in hand met zijn vrouw over straat door Cannes. Haneke kan ondanks zijn Gouden Palm voor Das weisse Band twee jaar geleden nog ongemoeid door de stad lopen, waar regisseur Michael Hazanavicius na het succes bij de Oscars van zijn film The Artist voortdurend wordt aangeklampt door passanten die met hem op de foto willen.

Die in elkaar gevouwen handen van de Hanekes hadden al te denken kunnen geven. Vooraf werd er in Cannes gespeculeerd dat de titel van Hanekes nieuwe film, Amour, weleens ironisch of zelfs sarcastisch bedoeld zou kunnen zijn. In het koude universum van Hanekes films is doorgaans weinig ruimte voor liefde. Maar niets blijkt minder waar te zijn. Amour is een ode aan de liefde, liefde die weliswaar niet probleemloos is, maar door Haneke ook zeker niet onderuit wordt gehaald. Amour is zijn meest tedere en innige film tot nu toe.

Op de proloog in een concertzaal na, speelt Amour zich geheel af in het Parijse appartement van het hoogbejaarde echtpaar George (Jean-Louis Trintignant) en Anne (Emmanuelle Riva). Hun enige dochter Eva (Isabelle Huppert), die net als haar ouders musicus is, woont in Londen. Als Anne een eerste beroerte krijgt, gevolgd door een tweede en een derde, wordt het huwelijk van George en Anne zwaar beproefd. Haneke die zoals altijd met uiterste precisie te werk gaat, brengt Annes geestelijke en lichamelijke aftakeling met exact de juiste balans tussen harde realiteit en discretie in beeld; tussen distantie en emotie. Zulke hogere wiskunde van de filmkunst vergt een meesterhand.

Jagten

Haneke kan eigenlijk geen slechte films maken. Onverwacht sterk daarentegen is de nieuwe film van de Deense regisseur Thomas Vinterberg, een van de oprichters van de invloedrijke Dogma-beweging. Voor het eerst sinds Festen (1998) is er weer een film van hem van hem uitgenodigd voor de competitie in Cannes. Zeer terecht, zo bleek zaterdag. Na het grote succes van Festen raakte Vinterberg de weg kwijt, onder meer met een mislukt Amerikaans avontuur. Zijn vorige film, het sombere Submarino, was al een eerste teken van een aarzelende wederopstanding; met zijn nieuwe film Jagten (‘De jacht’) is hij helemaal terug; dit is dan eindelijk de film van Vinterberg die dicht in de buurt komt van het niveau van Festen.

Die titels lijken op elkaar, en dat is geen toeval. Jagten is als als een soort tweeluik met Festen te zien. Opnieuw vertelt Vinterberg een verhaal over seksueel misbruik bij kinderen, en wat de gevolgen daarvan zijn voor een gezin. Alleen is de man in kwestie deze keer volstrekt onschuldig. De voortreffelijke Mads Mikkelsen speelt Lucas, een gescheiden man die werkt op een kinderdagverblijf in een Deens dorp. Peuter Klara is boos op hem en komt op een dag met het verzonnen verhaal dat ze zijn penis heeft gezien. Met wrange humor en een briljant scenario volgt Vinterberg de escalatie van de eigentijdse heksenjacht, nadat Lucas in opspraak komt. Net als Festen is Jagten een nagelbijter en vooralsnog ook de enige competitiefilm die in Cannes die met een echte ovatie is begroet.

Beyond the Hills

Een andere comeback kid in Cannes is de Roemeense regisseur Christian Mungiu met de langverwachte opvolger van het abortusdrama Vier maanden, drie weken, twee dagen , de film die in 2007 de Gouden Palm won. Beyond The Hills gaat over twee diep bevriende jonge vrouwen die gebukt gaan onder mensvijandige, starre autoriteiten. De film vertoont wat dat betreft dus veel overeenkomsten met Vier maanden, drie weken, twee dagen. Alleen is nu niet de Roemeense staat de boosdoener, maar de orthodoxe kerk.

Zoals zoveel cineasten van de ‘Roemeense golf’ neemt Mungiu de tijd, in een episch drama van 2,5 uur. Zowel het niveau van de acteurs als de visuele stijl van de film zijn verbluffend hoog niveau. Maar Mungiu vergt zoveel van de kijkers, dat hij vermoedelijk alleen de werkelijke filmfanaten zal raken. Zonde eigenlijk. Hoe dan ook, het filmfestival van Cannes is uitstekend op gang gekomen, al is misschien nog niet die ene film voorbij gekomen, die echt als mijlpaal de filmgeschiedenis in zal gaan.