IJzersterk portret van een eenzame ‘sugar mama’ verdeelt Cannes

Paradies: Liebe van Ulrich Seidl is de film die de meningen in Cannes het meest verdeelt, en waarbij de festivalgangers zijn opgeveerd. Een van de sterkste films in de eerste week van de competitie, aldus onze filmredacteur Peter de Bruijn die het filmfestival ter plaatse meemaakt.

In het vakblad Le Film Français brengen Franse journalisten tijdens het filmfestival van Cannes hun stem uit op de films in een competitie met een afbeelding van een Gouden Palm als ze de film heel, heel goed vinden, en een smiley met neergekrulde mondhoeken , als de film in hun ogen werkelijk verschrikkelijk was. Bij Paradies: Liebe van de Oostenrijkse provocateur Seidl regent het van die chagrijnige smileys, maar duikt ook plotseling een eenzaam Gouden Palmpje op.

Seidl die eerder onder meer de seksindustrie op internet en het lot van dementen in beeld bracht in Import/Export (eveneens in competitie in Cannes, in 2007) hakt altijd met hetzelfde bijltje: hij toont de mens op zijn zwakste momenten: meestal expliciet, altijd zonder genade. “Slaan waar het pijn doet’’ noemt Michel Houllebecq dat, de Franse schrijver die niet niet zonder reden als een geestverwant van Seidl wordt beschouwd, in zijn inktzwarte analyse van de consumptiemaatschappij.

In Paradies: Liebe, het eerste deel van een trilogie, vertrekt de eenzame en nogal gezette Teresa (Margarethe Tiesel) naar Kenya op vakantie: voor de zon, maar ook om een zwarte, jonge minnaar aan de haak te slaan. Over dat thema zijn al meerdere film gemaakt – onder meer in Vers la Sud van Laurent Cantet – maar Seidl zoomt in op de meest genânte en mensonterende details.

Blubberende blanke lijven aan een Afrikaans strand

De blubberende blanke lijven, halfnaakt in het paradijselijke vakantieoord aan zee, steken scherp af tegen de mooie lichamen van de jongemannen, die op het strand kettinkjes en strandhoeden proberen te verkopen, en zo hopen een rijke toeriste aan de haak te slaan; een ‘sugar mama’. In Afrika is er nog warmte, in Afrika bestaat nog echte liefde, houden ze hun dame voor. Na verloop van tijd komen de mannen met een ziek familielid aan, of een oom die zojuist een ongeluk heeft gekregen, en met de vraag of de vrouw financieel kan helpen.

Teresa is aanvankelijk op zoek naar warmte en tederheid, meer dan naar platte seks. Maar die illusie, die haar vriendinnen tijdens de vakantie al lang hebben opgegeven, raakt ze gaandeweg kwijt. De vrouwen zijn niet alleen hun erotische fantasieën in vervulling gaan, maar ook hun machtsfantasieën. Thuis zijn ze eenzaam en anoniem, in Kenya zijn ze plotseling oppermachtig, want ze hebben geld. Die almacht leidt meer en meer tot ondraaglijke taferelen, met jonge mannen die zich in de allerlei bochten moeten wringen om de dames tevreden te stellen.

De Oostenrijkse theateractrice Margarethe Tiesel is fenomenaal als Teresa, en zou serieus in aanmerking moeten komen voor een Palm. Ze is volstrekt geloofwaardig en zorgt ervoor dat Teresa weliswaar monsterlijke trekjes krijgt, maar toch meer is dan een monster. Je blijft met haar meeleven, hoezeer ze zich ook laat gaan. Het mensbeeld dat uit de film spreekt is koud en cynisch, maar Teresa niet. Paradies/Liebe is een van de sterkste films in de eerste week van de competitie, ook door Siedls feilloze oog voor compositie, en de vlijmscherpe dialogen. Maar of de jury voorbij de afkeer die film oproept – en ook wil oproepen – zal kunnen kijken, moet blijken. Onduidelijk is nog of en wanneer de film naar Nederland komt.