Opnieuw de remisedood?

Zwart begint en geeft mat in 4.

Tijdens de vierde partij tussen Anand en Gelfand kon je even het gevoel hebben dat je bij een spiritistische séance was. Opeens stond groot het cijfer 1 op het bord, voor wie het wilde zien.

Na de zeventiende zet stond de hele d-lijn vol stukken, een zeldzaam verschijnsel, en samen met de drie stukken van zwart op de damevleugel, een toren en twee pionnen, werd er duidelijk een 1 gevormd. Het was of iets of iemand uit hoger sferen liet weten dat het deze keer niet remise zou worden, maar dat er een winstpunt zou vallen. Ook in hoger sferen hebben ze het wel eens mis.

Dat cijfer deed denken aan probleemcomponisten die ter gelegenheid van een feestje een probleem in de vorm van een letter of cijfer maken, en vooral dacht ik aan de problemen die verbonden zijn met een verhaaltje over de duivel en het teken van het kruis.

Een mens speelt met de duivel. De duivel kan mat geven, maar dan ziet hij dat na de matzet alle stukken samen een Christelijk kruis zouden vormen, en hij verdwijnt schielijk in een wolk van zwaveldampen. In de opgave van deze week ziet u zo’n probleem waarin de duivel de matzet niet kan uitvoeren. Zo bedoelde de probleemcomponist het tenminste, maar in feite is er een nevenoplossing waarmee de duivel het kruisteken kan vermijden. We hopen maar dat die het niet gezien heeft.

Er werd veel geklaagd over de remises tussen Anand en Gelfand en vooral over de manier waarop die tot stand kwamen. Van de eerste vijf partijen was er maar één waarin het een tijdje spannend was. De rest verliep rimpelloos.

Je leest wel eens dat het niet anders meer kan, omdat Anand en Gelfand alles van elkaar weten en met de moderne superschaakcomputers de openingen zo goed kunnen voorbereiden dat ze vrijwel onkwetsbaar zijn geworden. Als dat waar is, zou op het hoogste niveau de remisedood van het schaken, die al in de jaren twintig van de vorige eeuw werd voorspeld, eindelijk werkelijkheid zijn geworden.

Het kan plausibel lijken, tot je denkt aan de match tussen Anand en Topalov in 2010, waarin van de eerste vier partijen er drie beslist werden. Kan er echt in twee jaar zoveel aan het schaakspel zijn veranderd?

Hoe dan ook, liever dan die rimpelloze partijen laat ik hier iets zien uit een veel minder belangrijke wedstrijd die vorige maand in Ecuador werd gespeeld: het Ibero-Amerikaanse kampioenschap. Dat werd gewonnen door de Spanjaard Ivan Salgado, die in de laatste ronde zijn grootste concurrent, de Peruaan Julio Granda, op schitterende manier versloeg.

Ivan Salgado Lopez - Julio Granda Zuniga, Quito 2012

1. e4 e5 2. Pf3 Pc6 3. Lb5 Pf6 4. d3 d6 5. c3 Ld7 6. 0-0 a6 7. La4 g6 8. Te1 Lg7 9. Pbd2 0-0 10. Pf1 b5 11. Lc2 Te8 12. h3 Db8 Misschien is dit op zichzelf nog geen slechte zet, maar later zal het zwart bezuren dat hij te weinig aandacht aan zijn koningsvleugel besteedt. 13. Le3 Db7 14. Pg3 d5 15. Dc1 dxe4 16. dxe4 Pa5 17. Lh6 Pc4 18. b3 Pd6 19. Dg5 a5 20. Dh4 Dc6 21. Te3 b4 22. c4 Lh8 Een begrijpelijke zet, maar ook riskant omdat zijn koning nu geen ruimte meer heeft. 23. Td1 a4 24. Lg5 Pb7 25. Pf5 Zwart heeft het te ver laten komen. Na 25...gxf5 26. exf5 heeft wit onder meer de dreiging 27. Lh6. Ook 25...Lxf5 26. exf5 is geen pretje voor zwart, maar misschien was het nodig. 25...axb3 26. Ph6+ Kf8 27. Lxb3 Pc5 Het lijkt of zwart alles nog onder controle heeft, maar nu komt een diepe en fraaie combinatie. 28. Pxf7 Kxf7 29. Lxf6 Lxf6 30. Dxh7+ Kf8 Als zwart had gezien wat er komen ging, had hij 30...Ke6 gespeeld, maar ook dan heeft wit na de mooie zet 31. Ted3 (waarna 31...Pxd3 niet gaat wegens 32. c5+) een winnende aanval.

(zie diagram rechtsboven) Wit heeft een stuk geofferd, maar hoe moet het verder? Let in de diagramstelling op de loper op b3, die een dood stukje hout lijkt, maar tot grote daden is voorbestemd. 31. Ph4 Dit is de oplossing, een tweede stukoffer. 31...Lxh4 32. Tf3+ Lf6 33. Txd7 En nu als bekroning van het grote werk nog een kwaliteitsoffer. 33...Pxd7 34. c5 De Spaanse loper grijpt beslissend in. Er dreigt mat en dat kan niet meer fatsoenlijk worden afgeweerd. 34...Te6 35. Ld5 Zwart moet nu de dame geven, maar na 35...Td8 36. Lxc6 Txc6 en dan bijvoorbeeld 37. g4 staat wit duidelijk gewonnen. 35...Da6 Dit maakt het nog erger. 36. c6 Zwart gaf op.