Goed idee zoekt geld

Banken houden hun hand op de knip en subsidieprogramma’s worden afgebouwd. Maar voor een goed idee is nog altijd geld. Op de nieuwe ‘maatschappelijke marktplaatsen’ broeit en borrelt het als nooit tevoren. „Cynisme is uit, netwerken is in.”

De Amsterdamse Viktoria Susovits liep al enige tijd met haar droom rond: weelderige ecologische stadsmoestuinen op de daken van de hoge kantoren op de Zuidas. Maar ja, waar begin je, zonder plan en zonder geld?

Ze besloot haar idee door te spelen naar Greenwish, een onderneming die mensen aanmoedigt hun ideeën samen met anderen uit te voeren. En zo kwam het idee van Susovits terecht op idealenkompas.nl, een ‘maatschappelijke datingsite’ voor financiering en advies van duurzame initiatieven.

Niet lang daarna kreeg Susovits een telefoontje uit onverwachte hoek. „Ik werd gebeld door de bedenker van het duurzaamste hotel van Europa dat op dit moment aan de Amstel wordt gebouwd. Lokale voedselproductie voor de restaurants is een van zijn speerpunten. Ze hadden al een groentekas op het dak gepland. Hij was zo enthousiast over mijn idee voor een daktuin dat hij het meteen heeft meegenomen in het ontwerp.”

Kike Olsder, adviseur van Greenwish en een van de drijvende krachten achter het Idealenkompas, kan heel vrolijk worden van zo’n geslaagde match. Sinds de lancering van het platform in november 2011 hebben al meer dan tweehonderd initiatiefnemers hun idee ingebracht. De maatschappelijke marktplaats voor duurzame ideeën lijkt behoorlijk succesvol.

„Het lijkt geen gemakkelijke tijd voor idealisten nu de overheid de subsidieprogramma’s afbouwt en de banken uiterst voorzichtig zijn geworden”, zegt Olsder. „Maar het tegendeel blijkt waar. De financiële crisis heeft de zaak goed opgeschud. Mensen met goede ideeën zoeken andere wegen. Er ontstaan de mooiste maatschappelijke initiatieven. Cynisme is uit, netwerken is in.”

Olsder weet uit ervaring hoe het is om geconfronteerd te worden met een aflopend subsidieprogramma. „Greenwish heeft acht jaar lang, met de betrekkelijke zekerheid van een overheidssubsidie, sociaal ondernemers geadviseerd over fondsenwerving, financiering, organisatie en duurzaamheid. Toen de subsidiekraan dicht ging, moesten we hier zelf ook uit de leunstand. Van dertien medewerkers gingen we terug naar zes. Natuurlijk was dat vervelend, maar het heeft ook louterend gewerkt. We zijn nu veel flexibeler en hebben een scherper oog voor acquisitie gekregen. We vragen nu een vergoeding voor een adviesgesprek en we zijn samenwerkingsverbanden aangegaan.”

Op het Idealenkompas vinden vragers en aanbieders elkaar zonder al te veel bemoeienis van de mensen van Greenwish. Een greep uit de honderden initiatieven en ideeën:

Stichting SOS Rommelmarkt in Den Bosch bestaat in augustus 35 jaar en wil een ‘sociale glossy’ gaan maken. Gezocht: grafisch bureau, tekstschrijvers en 5.000 euro.

Stichting Dorpsraad Kloosterzande heeft een ‘droomproject’: ze wil een parkje rondom de kerk met een halfpipe voor de skatende jeugd. Gezocht: expertise en zo’n 50.000 euro.

Fotograaf Lilian van Rooij wil foto’s over ‘doorwerkers na hun 65ste’ exposeren. Ze kan zelf 500 euro betalen, maar heeft het tienvoudige nodig. Plus: betongaas, rubber dopjes, haakjes en ander bevestigingsmateriaal.

Verrassend genoeg blijkt Idealenkompas ook een grote aantrekkingskracht te hebben op bedrijven en fondsen die hun geld en expertise voor een deel op een maatschappelijk verantwoorde manier willen besteden. Olsder: „Niet elk bedrijf heeft de juiste netwerken of voelhorens om zelf iets goeds te bedenken. In die zin legt het Kompas het altruïstisch overschot bloot. Bedrijven willen wel betrokken zijn bij burgerinitiatieven maar kunnen niet altijd de weg er naar toe vinden. Op het platform vinden ze ideeën genoeg.”

Grote spelers als het VSB-fonds, de Koninklijke Nederlandsche Heidemaatschappij (KNHM), Stichting Doen en consultancybureau Berenschot hebben het initiatief van Greenwish omarmd. Maar ook een klein communicatiebureau en een middelgroot notariskantoor staan op de lijst van supporters.

Wie even doorzoekt op internet, merkt dat het borrelt van soortgelijke maatschappelijke initiatieven. Nudge.nl bijvoorbeeld, noemt zichzelf ‘een broedplaats van duurzame ideeën’. Initiatiefnemer Jan van Betten, voormalig topman van Reed Elsevier in Duitsland, mocht deze maand zijn 25 duizendste ‘nudger’ verwelkomen. De site opent met een indrukwekkende kaart van Nederland vol kleine groene stipjes. „In Duitsland ben ik onder de indruk geraakt van de duurzaamheidsbeweging”, zegt Van Betten. „Het is daar geen politiek issue meer. Het is mainstream.”

Terug in Nederland kreeg hij het idee voor een consumentenplatform om kleine stappen in de verduurzaming zichtbaar te maken. En om ‘co-creatie’ tussen consumenten en bedrijven te stimuleren.

Het resulteerde in het digitaal platform Nudge (letterlijk: ‘zetje’) waarop ideeën in de ‘broedplaats’ gezet kunnen worden, en waarvan de ‘crowd’ bepaalt of het een levensvatbaar idee is door een stem uit te brengen. Is de stemming positief, dan gaat het idee naar het Nudge-lab waar het met hulp van bedrijven en partners (waaronder ING en Greenchoice) in de markt gezet wordt. In de eerste vier maanden van 2012 heeft Nudge op die manier ruim dertig projecten van de grond getild.

Er zijn twee belangrijke voorwaarden, zegt Van Betten. „Een project moet inspireren tot ander gedrag en – niet onbelangrijk – het moet economisch haalbaar zijn. We zijn geen subsidiefabriek. We willen heel nuchter goede ideeën verder brengen.” Op zijn kantoor in Overveen werken inmiddels zes betaalde krachten en tien vrijwilligers. Over een jaar zal Nudge.nl uit de startkosten zijn, voorspelt Van Betten.

Viktoria Susovits kan niet wachten tot de bovenste etage van het duurzame hotel aan de Amstel is bereikt. Binnenkort gaat ze, samen met de bedenker van het concept, op bezoek bij een professionele kassenbouwer om uit te zoeken wat technisch en technologisch op zo’n hoog dak allemaal mogelijk is. Die stadsmoestuin gaat er dus echt komen. Het hotel wil straks minstens dertig procent van de groenten zelf kunnen verbouwen. Susovits, enthousiast: „Fantastisch hoe deze match heeft gewerkt.”