Filmpjes van fraude op Youtube

Op Youtube, 68 dia’s lang, stort de reputatie van de Japanse geneticus Shigeaki Kato in. De dia’s tonen vervalste microscoopfoto’s uit Kato’s lab (zie hieronder) en vooral heel veel vervalste ‘bandjes’ van biochemische analyses – uit 19 wetenschappelijke artikelen.

Een klokkenluider maakte de diafilm: bijna zes minuten lang, en voorzien van vrolijke Amerikaanse folkmuziek. De Universiteit van Tokyo waar Kato hoogleraar was, is naar aanleiding van het Youtube-filmpje een onderzoek gestart. Kato heeft inmiddels ontslag genomen, maakte de blog Retraction Watch bekend.

De klokkenluider, die zichzelf Juuichi Jigen noemt (‘elf dimensies’) plaatste op zijn naamloze blog sinds vorig jarig jaar beschuldigingen van fraude van tien onderzoekersgroepen, de meeste in Japan. Hij is zelf biologisch onderzoeker in het bedrijfsleven. Het bewijs dat hij levert, bestaat steeds uit gefotoshopte labfiguren, zoals bij Kato. Een Youtube-filmpje maakte hij niet eerder.

ScienceInsider, een nieuwswebsite van de uitgever van Science, hield eerder dit jaar een telefonisch interview met ‘Juuichi Jigen’. Hij begon zijn blog nadat hij resultaten van een Japanse onderzoeker niet kon reproduceren. “Dat kostte tijd en geld”, verklaarde hij.

Op Youtube discussiëren kijkers of het aanvaardbaar is om wetenschappelijke fraude zo publiekelijk aan de kaak te stellen. “Dit moet aangekaart worden bij de publicerende tijdschriften, niet via Youtube”, zegt de een. “Dit is de enige manier om te voorkomen dat dit onder het tapijt geveegd wordt”, werpt een ander tegen.

De laatsten die ‘Jigen’ op de korrel nam, eind april, zijn de Amerikaanse hoogleraar Tong Wu en zijn collega Chang Han. De University of Pittsburgh, waar zij ten tijde van de vermeende fraude werkten, heeft niet gereageerd.

Hester van Santen