Banken in defensief in nieuwe ronde eurocrisis

De spanningen op de financiële markten liepen deze week op. Aandelen daalden en beleggers ruilden mediterrane obligaties voor leningen uit Noord-Europa.

Steven Derix

De banken drukten de Europese beurskoersen deze week en de negatieve hoofdrol was daarbij weggelegd voor de banken rond de Middellandse Zee.

Op woensdag meldde het Financieele Dagblad op grond van bronnen in Brussel dat de Europese Centrale Bank niet langer bereid is om Griekse banken van liquiditeit te voorzien. De Brusselse bronnen van deze krant nuanceerden dat bericht: het geld voor de Griekse banken staat klaar, maar door de politieke impasse in de Griekse politiek kan het bedrag niet worden overgemaakt. Ondertussen zijn Griekse spaarders massaal hun euro’s aan het opnemen, en neemt de kapitaalspositie van de Griekse banken kritieke vormen aan. De ‘Grexit’ uit de Eurozone zou zomaar eens het gevolg kunnen zijn van een acute bankencrisis in het land.

Sombere berichten ook uit Spanje. Om te voorkomen dat de vierde bank van het land zou omvallen, besloot de Spaanse regering vorige week om Bankia (10 miljoen klanten) grotendeels te nationaliseren. Daarmee was de bank nog niet in veilige haven: toen de Spaanse krant El Mundo eerder deze week berichtten dat klanten al meer dan een miljard euro van hun rekening hadden gehaald, begon de beurskoers van Bankia aan een vrije val, die pas tot stilstand kwam na opeenvolgende regeringsverklaringen dat er geen sprake was van een bank run. Gisteren herstelde de koers zich, volgens het persbureau Dow Jones als gevolg van geruchten dat er een verbod zou komen op het speculeren van koersdalingen van Spaanse banken. Ook de kredietbeoordelaars zorgen er voor dat de mediterrane banken negatief in het nieuws bleven. Begin deze week had Moody’s al 26 Italiaanse banken afgewaardeerd. Afgelopen donderdag kwam daar nog eens een afwaardering van zestien Spaanse banken overheen. Volgens Dow Jones maakt de kredietbeoordelaar zich zorgen over de ‘slechte economische situatie’ (Spanje zit in een diepe recessie) en de ‘moeilijke toegang tot de kapitaalmarkt van het land’ (lees: beleggers trekken terug uit het land). Zeven van de zestien banken hangt een volgende afwaardering boven het hoofd, zo kondigde Moody’s aan.

Het slechte mediterrane nieuws deed de Europese beurzen in het rood duiken deze week. De FTSEurofirst 300 index (de top-300 van Europese bedrijven) sloot 1,2 procent lager op 969.81 punten, het laagste niveau sinds afgelopen december. De Euro Stoxx-50, de index van de belangrijkste 50 Europese fondsen heeft in de afgelopen week bijna 5 procent ingeleverd.

Op de obligatiemarkten zijn de reacties aanmerkelijk minder eensgezind. Terwijl alle aandeelhouders last hebben van de oplopende spanningen in de eurozone, vluchten obligatiebeleggers van mediterraan schuldpapier in ‘veiliger’ papier van de Noordelijke landen.

De kloof tussen Noord- en Zuid-Europa wordt groter: het renteverschil met Duitsland op tienjarige staatsobligaties begint snel op te lopen. En naarmate de rente in het zuiden oploopt, daalt die in Noord-Europa. Ook Nederland profiteert. Vorige week vrijdag stond de rente op tienjarige staatsleningen op 2,019 procent. Nog nooit was de tienjarige rente zo laag geweest. Vrijdag bleek dat record echter niet de bodem te zijn, en noteerde de rente even onder de 1,9 procent. Bij een inflatie van 2,4 procent gaan bange beleggers dus akkoord met een negatieve rente in reële termen. Lenen kost geen geld, beleggen in leningen kost geld.