Waarom kwetteren mussen de hele dag?

Marieke van der Velden uit Amsterdam woont naast een plantsoen met laag struikgewas met veel mussen. Die maken veel meer herrie dan andere stadsvogels, schrijft ze, net een kippenhok. „Waar hébben ze het in godsnaam over, en waarom doen ze dat zo uitgebreid?”

Een goede vraag voor Hans Slabbekoorn, bioloog van de Universiteit Leiden. Hij is specialist op het gebied van bioakoestiek en vogeltaal (hij publiceerde bijvoorbeeld in het toonaangevende Nature over de zang van koolmezen in de grote stad, en zijn studenten doen onderzoek naar de zang van roodborstjes).

Dat kippenhokeffect kan goed kloppen, bevestigt Slabbekoorn na een duik in de literatuur. Vaak gaat het dan om een vrouwtje met een kluit mannetjes die haar proberen te versieren. „Dit kan een drukte van belang zijn en is niet geheel ongevaarlijk doordat er minder op rovers als katten en sperwers wordt gelet. Ook zijn mannen niet voorzichtig met elkaar en wordt er wel richting vrouwtje gepikt.” Het is een „geritualiseerde competitie”, zegt Slabbekoorn, „echt de dansvloer”. Onderzoekers vermoeden dat het vrouwtje die competities zelf uitlokt door zich opvallend te gedragen. Maar is dit typisch voor mussen? Nee. Je ziet het ook bij eksters of Vlaamse gaaien en baardmannetjes (een soort rietmezen), weet Slabbekoorn.

Toch lijken die andere vogelsoorten doelgerichter te communiceren, schrijft Marieke. „Na een paar keer ‘roekoe roekoe’ of wat dan ook stopt het”. Maar die mussen lijken de hele dag door te gaan, allemaal tegelijk.

Mussen lijken misschien de hele dag te zingen, maar ze pieken – net als andere zangvogels – vroeg in de ochtend. Dan zingen ze om een territorium te verdedigen of gewoon om te melden dat ze er zijn. „Ze worden doorgaans anderhalf uur voor zonsopkomst wakker en zitten dan tsjilpend in de dakgoot mee te doen aan het ochtendkoor.” En het hangt ook af van het seizoen. Zowel die ochtendzang als de competitie in het struikgewas hoor je vooral tijdens het broedseizoen. En dat is voor mussen precies nu: van maart tot juni.

Ook een vraag voor deze rubriek? Mail naar vraag@nrc.nl