Strijd CDA-leider goed voor de sfeer

Mogelijk is vanmiddag de nieuwe CDA-leider bekend. Ondanks de verdeeldheid is de verkiezing voor de partij vooral goed uitgepakt.

Het was zó spannend, zelf een leider kiezen, dat het CDA het bijna niet aandurfde. Maar na twee weken van debatten, media-aandacht en onophoudelijke complimenten van de kandidaten aan elkaar is partij die het zo moeilijk met zichzelf heeft vooral trots. Het CDA weet nog hoe het eensgezindheid en succes moet uitstralen.

Tot vanochtend konden de 61.000 CDA-leden stemmen, vanmiddag werd de uitslag van de eerste ronde bekend. De vraag was: wie moet het CDA na bijna twee jaar van leiderschapsvacuüm gaan leiden?

De partij kon zich verheugen in aandacht van buiten – geholpen door de stilte die volgde op het Lenteakkoord, door de Amerikaanse boekentournee van Geert Wilders en door een reces in de Tweede Kamer. Dat maakte het proces evenwel bij vlagen des te pijnlijker: het goedbekeken eerste debat nodigde uit tot ridiculiseren. Er waren namelijk majeure geluidsproblemen en de verantwoordelijke persoon, het met korting ingehuurde CDA-lid met zijn eigen geluidsbedrijf, kon ze niet oplossen.

Belangrijker voor de partij was het effect op de leden. Die speelden de laatste twee jaar een spelletje somber, somberder, somberst. De partij had al vier verkiezingen op rij verloren, werd in de Kamer gehalveerd tot 21 zetels en staat vrij stabiel op 11 à 15 zetels. Wat ook niet hielp: de tegenstellingen werden uitvergroot omdat voor- en tegenstanders van kabinet-Rutte hun gelijk wilden blijven halen.

Maar de strategie van voorzitter Ruth Peetoom begon langzaam te werken. Ze blies het Strategisch Beraad nieuw leven in en deze commissie vol frisse gezichten kwam met de nieuwe partijlijn. Peetoom zorgde met een opgewekt congres – waarop vicepremier Maxime Verhagen en fractievoorzitter Sybrand van Haersma Buma veelzeggend genoeg niet mochten spreken – en 108 bijeenkomsten in het land voor draagvlak over het document.

En dan nu als culminatie daarvan de verkiezingen. Vijf debatavonden van volle zalen met honderden leden die opgewekt knikken en vlijtig meeschrijven, zes kandidaten die de strijd vooral benaderden als podium om in een goede sfeer hun overeenkomsten te benadrukken.

Omdat niemand wilde afwijken van de nieuwe lijn werden er nauwelijks inhoudelijke verschillen zichtbaar. En vijfhonderd leden meldden zich spontaan weer aan als lid, liet de partij opgewekt weten. Ter vergelijking alleen dit: ongeveer zoveel leden lopen er gemiddeld al twintig jaar elke acht weken weg.

De echte verdeeldheid is niet weg binnen het CDA – zie Liesbeth Spies’ draai over het boerkaverbod, zie de kritiek op Van Haersma Buma’s weigering afstand te nemen van zijn steun voor PVV-eisen – maar de partij verandert. Nieuwe gezichten worden toegejuicht, zowel onder de kandidaten in de vorm van Mona Keijzer als in de vorm van dertigers die de campagnes hebben vormgegeven en plots ruimte krijgen.

Deze lijsttrekkersverkiezingen blijken daarmee vooral een rite de passage voor het CDA, na alle malaise moesten de leden door een knuffelsessie heen. Volgende opdracht: de kiezer overtuigen.