‘IJskoude’ Merkel stuurt minister weg

De nederlaag van de CDU bij de deelstaatverkiezingen in Noordrijn-Westfalen heeft nu ook gevolgen in Berlijn. Merkel krijgt het verwijt te bruusk op te treden.

De verkiezingsuitslag in de belangrijke Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen heeft de politiek in Berlijn in crisisstemming gebracht. Bondskanselier Angela Merkel heeft haar minister van Milieu Norbert Röttgen – tevens christen-democratisch lijsttrekker in Noordrijn-Westfalen – op staande voet ontslagen en wordt wegens dit bruuske optreden nu zelf onder vuur genomen.

Bij de parlementsverkiezingen van zondag in Noordrijn-Westfalen leed Merkels CDU een historisch verlies. Röttgen werd daarop fel bekritiseerd door CSU-chef Horst Seehofer, de voorzitter van de Beierse zusterpartij van de CDU. Röttgen zou geen echte keuze voor Noordrijn-Westfalen hebben gemaakt. Bovendien deugt zijn beleid als minister niet, aldus Seehofer, die met zijn kritiek ook Merkel aansprak.

In korte tijd liep de spanning zo hoog op dat Merkel moest reageren. Op een persconferentie waarop vragen niet waren toegestaan, las ze een verklaring voor. „Minister Röttgen van Milieu zal van zijn taken worden ontheven om een nieuw personeel begin in dit ambt mogelijk te maken.” Merkel sprak onaangedaan en met uitgestreken gezicht. De Duitse pers maakt haar vandaag uit voor „ijskoud en autoritair”.

De opvolger van de ooit veelbelovende Röttgen is CDU-Bondsdaglid Peter Altmair, een vertrouweling van Merkel. Enkele gerenommeerde christen-democraten hebben kritiek op het ontslag. „Een beetje meer menselijkheid zou ons sieren”, zei CDU’er Wolfgang Bosbach. „Ik had Röttgen een tweede kans gegund.” Collega Karl-Josef Laumann uitte z’n onbegrip over het feit dat Röttgen weg moet „terwijl er tot nu geen kritiek op zijn functioneren was”.

Merkel wil hoe dan ook een herhaling van 2005 voorkomen. In dat jaar verloor de SPD van toenmalig bondskanselier Gerhard Schröder ook fors in Noordrijn-Westfalen. Een paar maanden later was het gedaan met Schröders kanselierschap.

Maar Merkel wil ook meer daadkracht op het ministerie van Milieu. Duitsland heeft afscheid genomen van de kernenergie, maar met de ‘groene’ vervanging hiervan schiet het niet op. Intussen stijgen de stroomprijzen, terwijl gas- en andere centrales ontbreken. Nijpend elektriciteitsgebrek ligt op de loer. Peter Altmair, Röttgens opvolger, moet nieuwe wetgeving in gang zetten en initiatieven voor een groen offensief ontplooien.

Merkels coup, zo kort voor Hemelvaartsdag, heeft haar partij en coalitie op scherp gezet. Een bewindsman die op staande voet ontslagen wordt, is geen alledaags tafereel in Duitsland. Het kenmerkt de electorale nood waarin de christen-democraten verkeren. Door de oppositie was Merkel eerder al afgeserveerd. SPD en Groenen kunnen op hun gemak in Noordrijn-Westfalen een meerderheidscoalitie vormen. Stembuswinnares Hannelore Kraft, de premier van deze deelstaat, wordt steeds vaker genoemd als toekomstig kandidaat voor het kanselierschap.

Waarnemers waarschuwen voor een „voortijdig afschrijven” van Merkel. „Ze is nog lang niet weg. De stembusstrijd voor de Bondsdagverkiezingen van 2013 is voor haar nu begonnen”, zo werd vanmorgen in Berlijn opgemerkt.